آموزش جامع نحوه بکاپ‌گیری و بازیابی بکاپ در سی‌پنل

یک به‌روزرسانی ناموفق، یک اشتباه هنگام حذف فایل‌ها یا یک هک ناگهانی کافی است تا سال‌ها محتوا، سفارش مشتریان و ایمیل‌های کاری شما ناگهان از بین برود. به همین علت است که داشتن یک نسخه پشتیبان سالم و در دسترس در این مواقع بسیار کمک‌کننده خواهد بود. در این مقاله از بخش آموزش سی پنل در وبلاگ پارس‌پک، نحوه بکاپ‌گیری در سی‌پنل را به‌صورت گام‌به‌گام آموزش می‌دهیم. سپس روش دانلود فایل بکاپ را بررسی می‌کنیم و درنهایت بازیابی بکاپ از طریق WHM و خط فرمان را یاد می‌گیریم.

آموزش بکاپ سی پنل

برای تهیه نسخه پشتیبان کامل از اکانت خود نیازی به دسترسی روت ندارید و همه‌چیز از داخل پنل کاربری انجام می‌شود. مراحل زیر را به ترتیب دنبال کنید:
۱. وارد cPanel شوید و در بخش Files روی گزینه Backup کلیک کنید.

۲. در بخش Full Backup روی دکمه Download a Full Account Backup بزنید.

۳. از فهرست Backup Destination مقصد ذخیره را انتخاب کنید. گزینه‌ها شامل Home Directory، سرور FTP ریموت، سرور FTP ریموت در حالت Passive و اتصال امن SCP است.

۴. اگر مقصد، سرور ریموت است، اطلاعات اتصال شامل آدرس سرور، نام کاربری، رمز عبور و پورت را وارد کنید.
۵. ایمیل خود را برای دریافت اعلان وارد کنید تا پس از پایان کار مطلع شوید.
۶. روی Generate Backup کلیک کنید و تا تکمیل فرایند صبر کنید.
در صورتی که مقصد را Home Directory انتخاب کرده باشید، فایلی با الگوی نام backup-MM.DD.YYYY_HH-MM-SS_username.tar.gz در پوشه اصلی اکانت ساخته می‌شود. فرایند تهیه بکاپ برای اکانت‌های حجیم ممکن است چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد، پس بهتر است آن را در ساعات کم‌ترافیک انجام دهید.
اگر فقط به بخشی از اطلاعات نیاز دارید، در صفحه Backup و در بخش Partial Backups می‌توانید به‌طور جداگانه از فایل‌ها، دیتابیس‌ها و تنظیمات ایمیل بکاپ بگیرید.

مشکلات رایج بکاپ گرفتن از سی پنل

در بیشتر موارد بکاپ‌گیری بدون مشکل انجام می‌شود، اما گاهی ممکن است با یکی از خطاهای زیر روبه‌رو شوید:

• پر بودن فضا یا رسیدن به سقف Quota: فایل بکاپ هنگام ذخیره در Home Directory از فضای همان اکانت مصرف می‌کند. اگر فضای کافی وجود نداشته باشد، فرایند متوقف می‌شود. فایل‌های بکاپ قدیمی و غیرضروری را حذف کنید یا مقصد را روی یک سرور ریموت بگذارید. البته در برخی شرکت‌های هاستینگ مانند پارس‌پک در صورت استفاده از امکان بکاپ پنل مدیریت هاست، بکاپ تهیه شده فضایی از هاست اشغال نمی‌کند.
• نبودن گزینه Backup در پنل: برخی میزبان‌ها این ویژگی را غیرفعال می‌کنند یا بکاپ را از مسیر دیگری مثل JetBackup ارائه می‌دهند. در این حالت با پشتیبانی هاست تماس بگیرید.
• خطا در اتصال به مقصد ریموت: اشتباه در آدرس، پورت یا رمز عبور و همچنین مسدود بودن پورت توسط فایروال از دلایل رایج این مشکل است. اگر اتصال عادی برقرار نمی‌شود، حالت Passive را امتحان کنید.
• ناتمام ماندن بکاپ اکانت‌های حجیم: در اکانت‌هایی با تعداد فایل بسیار زیاد، ممکن است فرایند به محدودیت زمانی یا منابع بخورد. بکاپ جزئی از فایل‌ها و دیتابیس‌ها یا استفاده از ابزارهای سطح سرور راه‌حل مناسبی است.
• حجم بالای بکاپ بعدی: اگر فایل‌های بکاپ قبلی در Home Directory بمانند، در بکاپ بعدی هم گنجانده می‌شوند و حجم فایل را بی‌دلیل بالا می‌برند. پس از دانلود، نسخه‌های قدیمی را پاک کنید.

نحوه دانلود فایل بکاپ از هاست سی پنل

نگهداری بکاپ روی همان سروری که سایت شما را میزبانی می‌کند کافی نیست، چون اگر سرور دچار مشکل شود هر دو را با هم از دست می‌دهید. بنابراین بعد از ساخت بکاپ حتماً یک نسخه روی سیستم شخصی یا فضای دیگری ذخیره کنید. سه روش معمول برای این کار وجود دارد:

• از صفحه Backup: پس از آماده شدن بکاپ، نام فایل در همین صفحه فهرست می‌شود و با کلیک روی آن دانلود آغاز می‌شود. بکاپ‌های جزئی هم با کلیک روی نام فایل‌ها، دیتابیس‌ها یا بخش ایمیل قابل دریافت‌اند.

• از File Manager: به پوشه اصلی اکانت بروید، روی فایل بکاپ راست‌کلیک کنید و گزینه Download را بزنید.

• از طریق FTP یا SFTP: با نرم‌افزاری مثل FileZilla به هاست متصل شوید و فایل را به سیستم خود منتقل کنید. برای فایل‌های حجیم این روش پایدارتر است.

اگر به سرور دسترسی SSH دارید، دستور زیر هم فایل را مستقیم به سیستم شما منتقل می‌کند:

scp username@ip:/home/username/backup-file.tar.gz /path/on/your/computer/

نحوه بازیابی بکاپ در سی پنل

بازیابی کامل یک اکانت از روی فایل بکاپ یا cpmove، برخلاف تهیه بکاپ، از دسترس کاربر عادی خارج است و باید در سطح WHM و با دسترسی روت انجام شود. اگر هاست اشتراکی دارید، بازیابی فول بکاپ را باید از پشتیبانی میزبان درخواست کنید. این روش در مهاجرت بین سرورها و انتقال دیتاسنتر کاربرد زیادی دارد. چون فرایند Restore از سرویس‌هایی مثل MySQL استفاده می‌کند، در حین اجرای آن هیچ سرویسی را متوقف یا ری‌استارت نکنید و گزینه skip-name-resolve را هم در تنظیمات MySQL فعال نکنید، چون ممکن است در انتقال اکانت و عملکرد phpMyAdmin اختلال ایجاد کند.

دسترسی به فایل‌های بکاپ در سی پنل

پیش از شروع، سیستم باید بتواند فایل بکاپ را شناسایی کند و برای این کار نام فایل باید از یکی از الگوهای زیر پیروی کند (پسوندهای tar و tar.gz هر دو پذیرفته می‌شوند):

• cpmove-{USER}.tar.gz
• {USER}.tar.gz
• backup-{MM.DD.YYYY}{HH-MM-SS}{USER}.tar.gz

فایل باید در یکی از مسیرهای /home، /usr/home، /web، /home2، /home3، /root یا /usr قرار داشته باشد. اگر فایل در این مسیرها نیست، WHM اجازه می‌دهد آن را از سیستم محلی خودتان آپلود کنید.

نحوه بازیابی (Restore) فایل cpmove

برای شروع فرایند بازیابی فایل بکاپ اکانت از طریق WHM، مراحل زیر را به ترتیب دنبال کنید:

• ابتدا در WHM به بخش Transfer or Restore a cPanel Account مراجعه کنید.

• اگر می‌خواهید از ویژگی Restricted Restore استفاده کنید، آن را در همین مرحله فعال بگذارید.

این قابلیت باعث می‌شود سیستم پیش از بازگردانی، بررسی‌های امنیتی بیشتری روی محتوای فایل آرشیو انجام دهد و اگر بخشی از آن مشکوک یا ناامن تشخیص داده شود، همان بخش را بازیابی نکند؛ به همین دلیل سیستم به‌صورت پیش‌فرض این گزینه را روشن نگه می‌دارد. این قابلیت را در ادامه مقاله در بخش نکاتی درباره ویژگی Restricted Restore بیشتر بررسی خواهیم کرد.

• مشخص کنید بازگردانی بر اساس نام کاربری (Username) انجام شود یا نام فایل (Filename). در حالت اول، باید یوزرنیم اکانت cPanel مقصد را انتخاب کنید؛ در حالت دوم روی Choose File کلیک کرده و فایل بکاپ را از سیستم محلی خود بارگذاری می‌کنید. در حالت سوم یعنی Transfer from Remote cPanel Account اگر می‌خواهید اکانت cPanel را مستقیماً از یک سرور دیگر (بدون نیاز به دانلود و آپلود دستی فایل بکاپ) منتقل کنید، این گزینه را انتخاب کنید؛ کافی است اطلاعات اتصال (IP، پورت و دسترسی) سرور مبدا را وارد کنید تا انتقال به‌صورت مستقیم بین دو سرور انجام شود.

• اگر قصد بازنویسی اکانتی که از قبل وجود دارد را دارید، باکس تایید بازنویسی (Overwrite Existing) را فعال کنید. در غیر این صورت اگر اکانت از قبل وجود داشته باشد فرایند با خطا متوقف می‌شود.
• تعیین کنید که آیا تمام رکوردهای IP سرور اصلی باید با آدرس جدید جایگزین شوند یا فقط رکوردهای پایه A در فایل‌های زون (Zone) به‌روزرسانی شوند. این گزینه معمولاً هنگام انتقال بین سرورهای مختلف اهمیت پیدا می‌کند. همچنین درصورتی که بخواهید آی پی اختصاصی به یک اکانت اختصاص دهید می‌توانید از بخش Dedicated IP Address اینکار را انجام دهید.

• در نهایت روی گزینه Restore کلیک کنید تا رابط کاربری Account Restore نمایش داده شده و روند بازگردانی آغاز شود.

در نسخه‌های جدیدتر WHM، این ابزار ممکن است با عنوان‌هایی مثل «Restore a Full Backup/cpmove File» یا «Transfer or Restore a cPanel Account» در نتایج جست‌وجوی WHM ظاهر شود؛ اگر منوی قدیمی Restore Backup را پیدا نکردید، همین عبارت‌ها را در باکس جست‌وجوی بالای WHM امتحان کنید.

نحوه ریستور توسط Command line

اگر به سرور دسترسی SSH و روت دارید، سریع‌ترین راه بازگردانی، اجرای مستقیم اسکریپت /usr/local/cpanel/scripts/restorepkg است. ساختار کلی دستور به این صورت است:

/usr/local/cpanel/scripts/restorepkg [arguments] [input] [filename|username]

نکته مهم این است که باید مسیر کامل فایل بکاپ یا یوزرنیم اکانت cPanel مقصد را به‌عنوان ورودی به اسکریپت بدهید. اگر اکانت از قبل روی سرور ساخته شده باشد، معمولا از سوییچ skipaccount استفاده می‌شود:

/usr/local/cpanel/scripts/restorepkg --skipaccount cpmove-{username}.tar.gz

اما اگر اکانت هنوز ساخته نشده، ابتدا باید یوزر مربوطه ایجاد شود و سپس ریستور انجام گیرد؛ در این حالت از سوییچ skipaccount استفاده نمی‌شود. در برخی موارد که اکانت از قبل وجود دارد و می‌خواهید داده‌های آن به‌طور کامل بازنویسی شود، سوییچ force– هم کاربرد دارد؛ دقت کنید این گزینه هر داده‌ای که از قبل روی اکانت باشد را از بین می‌برد، پس قبل از استفاده از آن، از نبود اطلاعات مهم مطمئن شوید.

مشکلات رایج در بازیابی بکاپ سی پنل

با وجود این‌که فرایند Restore معمولا بدون دردسر پیش می‌رود، به دلیل تغییراتی که در نسخه‌های مختلف cPanel & WHM رخ داده، چند مشکل سازگاری به‌طور مکرر گزارش می‌شود:

۱. عدم بازگردانی رمز عبور دیتابیس‌های MySQL و PostgreSQL

در cPanel & WHM نسخه ۱۱.۴۲ و جدیدتر، سیستم دیتابیس PostgreSQL را به اکانت بازمی‌گرداند اما رمز عبور کاربر دیتابیس را بازیابی نمی‌کند. نتیجه این اتفاق، قفل شدن کاربر روی همان دیتابیس است. راه‌حل ساده، ورود به بخش مدیریت دیتابیس در cPanel و تنظیم مجدد رمز کاربر مربوطه است. بهتر است بعد از ریستور این مورد حتما بررسی شود.

۲. ناسازگاری داده‌های Horde بین نسخه‌های قدیم و جدید

داده‌های Horde را نمی‌توان از cPanel & WHM نسخه ۱۱.۵۰ به بعد، روی نسخه‌های قدیمی‌تر بازگردانی کرد، چراکه در نسخه ۱۱.۴۸ و پایین‌تر، Horde از MySQL برای ذخیره اطلاعات استفاده می‌کرده و ساختار داده در نسخه‌های جدیدتر تغییر کرده است. اگر قصد انتقال اکانت بین دو سرور با نسخه‌های خیلی متفاوت WHM را دارید، بهتر است پیش از هر کاری از سازگاری نسخه‌ها مطمئن شوید.

۳. خطای Error establishing a database connection بعد از ریستور

این خطا یکی از رایج‌ترین مشکلاتی است که به‌خصوص کاربران وردپرس بعد از بازگردانی بکاپ با آن مواجه می‌شوند. دلیل اصلی آن معمولا این است که نام کاربری یا رمز عبور دیتابیس ثبت‌شده در فایل تنظیمات سایت (مثل wp-config.php) با اطلاعات واقعی کاربر دیتابیس روی سرور مقصد مطابقت ندارد؛ این اتفاق بیشتر زمانی رخ می‌دهد که بکاپ روی سروری متفاوت از سرور اصلی ریستور شده باشد. برای رفع آن کافی است در بخش MySQL Databases یک کاربر با همان نام و رمز عبور موجود در فایل تنظیمات بسازید و آن را با تمام دسترسی‌های لازم به دیتابیس مربوطه اضافه کنید.

انواع بک آپ در سی پنل

سی پنل علاوه بر بکاپ کامل، امکان تهیه نسخه پشتیبان جداگانه از بخش‌های مختلف اکانت را هم فراهم می‌کند. انتخاب نوع درست به این بستگی دارد که چه چیزی را، با چه هدفی و چه‌قدر سریع می‌خواهید بازیابی کنید.

بک‌آپ کامل (Full Backup)

فول بکاپ شامل همه اجزای اکانت است: فایل‌های سایت، دیتابیس‌ها، ایمیل‌ها، فورواردرها و فیلترها، رکوردهای DNS و تنظیمات اکانت. از این نوع برای مهاجرت به سرور یا میزبان جدید، آرشیو دوره‌ای و نگهداری یک نسخه کامل پیش از تغییرات بزرگ استفاده می‌شود. این بکاپ حجم بالایی دارد و کاربر عادی نمی‌تواند آن را از پنل خود بازیابی کند.

بک‌آپ از فایل‌های سایت (Home Directory)

این بکاپ محتویات پوشه اصلی اکانت، از جمله public_html و سایر فایل‌های شما را در بر می‌گیرد. زمانی که قصد تغییر در کدها، قالب یا افزونه‌ها دارید یا فایلی را به‌اشتباه حذف کرده‌اید، این نوع مناسب‌ترین گزینه است. بازیابی آن از بخش Restore a Home Directory Backup در همان صفحه انجام می‌شود.

بکاپ از دیتابیس‌ها (MySQL Databases)

در این روش از هر دیتابیس یک فایل فشرده جداگانه تهیه می‌شود. محتوای سایت‌هایی مثل وردپرس و فروشگاه‌ها در دیتابیس ذخیره می‌شود، بنابراین پیش از به‌روزرسانی‌ها، تغییر ساختار جداول یا انتقال سایت حتماً از آن بکاپ بگیرید. بازیابی آن هم از بخش Restore a MySQL Database Backup ممکن است.

بکاپ از ایمیل‌ها (Email Forwarders & Filters)

این بکاپ شامل فورواردرها و فیلترهای ایمیل است و خود پیام‌ها را شامل نمی‌شود. حجم آن بسیار کم است و برای حفظ تنظیمات ایمیل هنگام جابه‌جایی بین هاست‌ها یا قبل از بازسازی اکانت‌ها کاربرد دارد. برای نگهداری محتوای صندوق‌های ایمیل باید از فول بکاپ یا بکاپ Home Directory استفاده کنید.

جمع‌بندی

حالا می‌دانید چطور از اکانت خود بکاپ بگیرید، فایل آن را امن نگه دارید و در شرایط بحرانی آن را با WHM یا خط فرمان بازگردانید. این دانش به شما کمک می‌کند هنگام خطای ناگهانی، به‌جای نگرانی و از دست دادن وقت، سایت را در کوتاه‌ترین زمان به حالت سالم برگردانید. اگر به بستری با زیرساخت پایدار و پشتیبانی فنی همراه می‌خواهید، هاست سی پنل پارس‌پک انتخاب مناسبی برای شما است.

سوالات متداول

۱. هر چند وقت یک‌بار باید از سی پنل بکاپ بگیریم؟

این موضوع به سرعت تغییر محتوای سایت بستگی دارد. برای سایت‌هایی که کمتر به‌روزرسانی می‌شوند، بکاپ هفتگی کافی است. فروشگاه‌های اینترنتی و سایت‌هایی که مدام سفارش یا محتوا ثبت می‌کنند، بهتر است روزانه بکاپ بگیرند. پیش از هر به‌روزرسانی مهم هم یک بکاپ دستی تهیه کنید.

۲. آیا کاربر عادی می‌تواند فول بکاپ را در سی پنل ریستور کند؟

خیر. کاربر می‌تواند فول بکاپ تهیه و دانلود کند، اما بازیابی آن نیاز به دسترسی روت در WHM یا اجرای اسکریپت restorepkg دارد. در هاست اشتراکی باید از پشتیبانی میزبان کمک بگیرید. با این حال بکاپ‌های جزئی شامل فایل‌ها، دیتابیس‌ها و فورواردرها را می‌توان از داخل خود cPanel بازگردانی کرد.

۳. آیا بکاپ سی پنل شامل ایمیل‌های دریافتی هم می‌شود؟

فول بکاپ و بکاپ Home Directory اطلاعات ایمیل‌ها را هم در بر می‌گیرند، اما بکاپ Email Forwarders & Filters فقط تنظیمات فورواردها و فیلترها را ذخیره می‌کند، نه خود پیام‌ها را.

۴. فایل بکاپ را کجا نگهداری کنیم؟

حتماً یک نسخه را خارج از سرور اصلی، مثلاً روی سیستم شخصی یا یک فضای ذخیره‌سازی جداگانه نگه دارید. اگر بکاپ فقط روی همان سرور باشد، با بروز مشکل برای سرور یا اکانت، به آن هم دسترسی نخواهید داشت.