chatgpt چیست و چگونه کار می‌کند؟ بررسی مزایا و معایب آن

غیرممکن است در یکی دو سال اخیر، نام ChatGPT به گوش‌تان نخورده باشد. این چت‌بات هوشمند ساخته شده بر پایه‌ی هوش مصنوعی و مدل‌های زبانی پیشرفته، به یکی از پرکاربردترین ابزارهای دیجیتال در دنیا تبدیل شده است. از کمک در تولید محتوا گرفته تا کدنویسی، یادگیری زبان، حل مسائل پیچیده و حتی ایده‌پردازی. در این مطلب قرار است با چت جی پی تی از پایه آشنا شوید. بدانید چگونه کار می‌کند، چه کاربردهایی دارد، چه مزایا و محدودیت‌هایی در استفاده از آن وجود دارد و چرا این‌همه سر و صدا به‌پا کرده است. اگر می‌خواهید در مورد دنیای جدیدی از امکانات را بیشتر بدانید؛ این مقاله از بخش اخبار فناوری در پارس‌پک را بخوانید.

ChatGPT چیست؟

ChatGPT مخفف عبارت Generative Pre-trained Transformer بوده وچت‌باتی ساخته‌شده بر‌اساس الگوریتم‌های هوش مصنوعی است. به‌بیان ساده‌تر، می‌توانید هر سوالی از چت جی پی تی پرسیده و جواب‌تان را بگیرید. با وجود این، اگر بخواهیم از معنای ساده فراتر باشیم، باید بدانیم که ChatGPT برخلاف دستیار صوتی ساده‌ای مانند Siri، بر‌اساس LLM (مخفف Large Language Model) برنامه‌ریزی‌ شده است. شبکه‌های عصبی ChatGPT بر پایه مقادیر زیادی از اطلاعات به‌دست‌آمده از اینترنت ساخته شده‌اند.
نام چت جی‌پی‌تی نیز به همین موضوع اشاره دارد. در عبارت Generative Pre-trained Transformer، واژه Pre-Trained به‌روشنی نشان می‌دهد که چت جی‌پی‌تی رباتی از‌ پیش‌ تعلیم‌داده‌ شده است. اگر‌چه این ربات قابلیت آموختن دارد، اما شبکه‌های عصبی آن روی اطلاعاتی ایجاد شده که تا سال 2025 در اینترنت انتشار یافته‌اند.
بهتر است بدانید در‌حال‌حاضر، نسخه 4-ChatGPT برای عموم در دسترس است. در این نسخه، از انواع محتوای وب شامل وب‌سایت‌ها، کتاب‌ها، رسانه‌های اجتماعی، مقاله‌های خبری و‌… برای آموزش‌دادن به این ربات استفاده شده. این نسخه با امکانات گسترده‌تری مثل پشتیبانی از تصویر، کد، صدا و ابزارهای دیگر به فعالیت مشغول است. البته تمامی این محتواها در مدل زبانی به‌صورت یادگیری نظارت‌شده و RLHF (مخفف Reinforcement Learning from Human Feedback) تنظیم شده‌اند.

جدیدترین نسخه‌ی این ابزار در حال حاضر GPT‑۵.۲ است که در مسیر تکامل نسخه‌های GPT‑۴ و GPT‑۴o معرفی شده‌است.

مزایای استفاده از ChatGPT

ChatGPT ترکیبی از کیفیت بالای تولید متن، انعطاف در پشتیبانی از فرمت‌های مختلف و اکوسیستمی از ابزارها و یکپارچه‌سازی‌ها است. نقطه‌ی قوت اصلی آن نیز در مقایسه با بسیاری از رقبای هم‌رده این است که هم برای بازنویسی و خلاصه‌سازی، هم برای ایده‌پردازی و حل مسئله و هم برای کارهای فنی، مثل کدنویسی و دیباگ به‌صورت یکپارچه و با تجربه کاربری روان به کار می‌آید.
در ادامه خلاصه‌وار مرور می‌کنیم که مزایای چت جی پی تی چیست:

• قابلیت شخصی‌سازی و آموزش مدل بر اساس نیازهای خاص سازمان‌ها
• سرعت عمل بالا در تولید محتوا، کدنویسی و پاسخگویی آنی به پرسش‌ها
• پشتیبانی از زبان‌های متعدد (از جمله فارسی) برای برقراری ارتباط با کاربران سراسر جهان
• شبیه‌سازی مکالمات انسانی با لحنی طبیعی
• کمک به بهبود سئو و کیفیت محتوا از طریق پیشنهاد ایده‌ها و اصلاح متون
• کاربرد مؤثر در آموزش و یادگیری با ساده‌سازی مفاهیم پیچیده برای دانش‌آموزان
• امکان مدیریت هم‌زمان حجم عظیمی از درخواست‌های کاربران

معایب و محدودیت‌های چت جی پی تی

مزایا و معایب ChatGPT دو روی یک سکه‌اند که با آگاهی از هر دو، می‌‌توانید بهترین استفاده را از این ابزار داشته باشید. اگرچه این هوش مصنوعی در سرعت بخشیدن به کارها انقلاب کرده؛ اما نقاط ضعف زیر نشان می‌دهند که نباید صفر تا صد کارها را بدون نظارت انسانی به آن بسپارید:

• وجود سوگیری‌های فرهنگی و اجتماعی در داده‌های آموزشی
• کنترل محدود بر محتوا و احتمال عدم درک صحیح موضوع و ظرافت‌های متنی
• فقدان هوش هیجانی و ناتوانی در درک واقعی احساسات و همدلی عمیق انسانی
• نگرانی‌های امنیتی و خطرات مرتبط با نقض حریم خصوصی و نشت داده‌های حساس
• ریسک تولید اطلاعات غلط و نیاز دائمی به راستی‌آزمایی حقایق
• ارائه پاسخ‌های غلط

چگونه از ChatGPT رایگان استفاده کنیم؟

برای بهره‌مندی از قابلیت‌های پیشرفته این ربات چت بات، نیازی نیست حتماً اشتراک آن را تهیه کنید. بعد از ثبت نام و ساخت حساب کاربری در چت جی پی تی، می‌توانید از جدیدترین نسخه این ابزار (در حال حاضر ۵.۲) استفاده کنید؛ اما تا یک سقف مشخص. بعد از رسیدن به سقف استفاده، به‌صورت خودکار به مدل سبک‌تر منتقل می‌شوید. مدل سبک‌تر هم سقف دارد که با اتمام آن باز هم گفت‌و‌گو را با مدل سبک‌تر بعدی ادامه می‌دهید.
سقف تعیین‌شده معمولاً حدود ۱۰ پیام در هر ۵ ساعت است. بنابراین با گذشت این زمان، چت جی پی تی دوباره ریست شده و می‌توانید از آن استفاده کنید.
به‌این‌ترتیب، همواره امکان استفاده از این ابزار را بدون خرید اشتراک دارید. اما برای بهره‌مندی از کاربرد و مزایا ChatGPT Plus، باید ماهانه حدود 20 دلار برای اکانت پولی هزینه کنید. این اکانت با مزایایی مثل دسترسی سریع‌تر و امکانات اضافه (چت صوتی، تولید تصاویر دقیق‌تر و…) همراه است.

آموزش ثبت‌نام و استفاده از Chat GPT

برای شروع استفاده از چت جی‌پی‌تی ثبت‌نام لازم است. در این فرایند تنها چند مرحله ساده پیش رو دارید. این مراحل را به صورت گام‌‌به‌گام توضیح می‌دهیم.

۱. ورود به وب‌سایت OpenAI

ابتدا وارد وب‌سایت رسمی چت‌جی‌پی‌تی شوید. در صفحه اصلی، اگر قبلاً ثبت‌نام نکرده‌اید، روی گزینه Sign up کلیک کنید.

۲. ساخت حساب کاربری

در این مرحله می‌توانید با استفاده از یک ایمیل معتبر، حساب کاربری بسازید. همچنین امکان ورود با حساب Google یا Microsoft نیز وجود دارد. پس از وارد کردن اطلاعات، باید شماره تلفن خود را تایید کنید. توجه داشته باشید که در برخی کشورها از جمله ایران، ممکن است نیاز به استفاده از ابزارهای تغییر IP باشد.

۳. ورود به حساب و شروع مکالمه

بعد از ثبت‌نام و تأیید شماره تماس، به راحتی می‌توانید وارد حساب کاربری خود شوید. محیط چت جی پی تی بسیار ساده و کاربرپسند است. کافی‌ست سؤال یا درخواست خود را در کادر پایین صفحه تایپ کنید تا چت بات پاسخ دهد.

نکات مهم برای استفاده بهتر از ChatGPT

کیفیت خروجی چی جی پی تی کاملاً به نحوه‌ی پرامپت نویسی بستگی دارد. با رعایت چند تکنیک ساده می‌توانید پاسخ‌های دقیق‌تر، حرفه‌ای‌تر و کاربردی‌تری بگیرید. در ادامه می‌بینید که راز دریافت پاسخ‌های کاربردی‌تر و دقیق‌تر از ChatGPT چیست.

۱. شخصی‌سازی پرامپت و تعیین مخاطب

پرامپت‌های خود را بر اساس سطح دانش مخاطب (مبتدی یا متخصص) تنظیم کنید. از طرفی با تعیین یک نقش خاص برای هوش مصنوعی، به او جهت بدهید تا لحن، اصطلاحات و دیدگاه خود را با نقش مورد نظر شما تطبیق دهد. مثلاً بنویسید «به عنوان یک تحلیلگر مالی باتجربه».

۲. درخواست پرسش‌های بیشتر از هوش مصنوعی

از ChatGPT بخواهید برای درک بهتر موضوع و ارائه بهترین خروجی، سوالاتی را از شما بپرسد. پاسخ‌های شما به این پرسش‌ها، باعث می‌شود ابهامات برطرف شده و پاسخ نهایی بسیار دقیق‌تر و منطبق بر نیاز واقعی‌تان باشد.

۳. استفاده از تکنیک زنجیره فکری

در مسائل پیچیده از مدل بخواهید که استدلال پشت پاسخ‌هایش را توضیح دهد یا مثالی بزنید که مراحل حل مسئله را نشان دهد. این کار به هوش مصنوعی یاد می‌دهد که چگونه گام‌به‌گام به نتیجه برسد و دقت پاسخ‌دهی در مسائل منطقی و ریاضی را به شدت بالا می‌برد.

۴. تعیین دقیق لحن و سبک پاسخ

سبک و لحن مورد نظر خود را (جدی، طنز، رسمی یا دوستانه) با صفت‌ها مشخص کنید. حتی می‌توانید متنی را به او بدهید و بخواهید با حفظ سبک اصلی نوشتار، گرامر و واژگان آن را بهبود دهد تا لحن برند یا نویسنده حفظ شود.

۵. ساختاردهی صحیح پرامپت‌ها

یک پرامپت حرفه‌ای باید حداقل شامل سه بخش باشد؛ موضوع (شامل اطلاعات لازم)، هدف (خواسته اصلی شما) و پرسونا (نقش فرضی هوش مصنوعی). این ساختار دقت پاسخ‌ها را چند پله بالاتر می‌برد.

۶. استفاده از افزونه‌ها و ابزارها

در نسخه‌‌ی پلاس، می‌توانید از قابلیت‌هایی مانند تحلیلگر داده (برای نمودار و اکسل)، آپلود فایل و مرور وب استفاده کنید. این ابزارها امکان انجام کارهای پیچیده‌تر (مانند کدنویسی پایتون و دسترسی به اطلاعات فراتر از داده‌های آموزشی مدل) را مهیا می‌کنند.

۷. درک محدودیت‌ها و راستی‌آزمایی اطلاعات

همیشه به یاد داشته باشید که ChatGPT ممکن است اطلاعات قدیمی، سوگیری‌شده یا کاملاً غلط تولید کند. بنابراین، اطلاعات حساس و مهم را با منابع معتبر چک کنید و به خروجی آن به عنوان حقیقت مطلق نگاه نکنید.

کاربردها و قابلیت‌های چت جی پی تی

برای این که بیشترین استفاده را از پتانسیل این ابزار محبوب ببرید، باید دقیقاً بدانید که کاربردهای هوش مصنوعی چت جی بی تی چیست. در ادامه کاربردهای این ابزار را برای کاربران عادی، دانشجویان، سازمان‌ها و… مرور می‌کنیم.

تولید محتوای متنی

تولید متن خودکار برای اهداف گوناگون، از مهم‌ترین کاربردهای این ابزار است. محتواهایی شامل پست‌های وبلاگ، مقالات سئو شده و کپشن شبکه‌های اجتماعی تا ایمیل‌های رسمی و داستان‌های خلاقانه و… . حتی می‌توانید یک متن آماده را هم به این ابزار بدهید تا بر اساس لحن یا اصلاحات مورد نظرتان، آن را ویرایش کند.

برنامه‌نویسی و حل مسئله

ChatGPT می‌تواند در نوشتن کدهای پیچیده به زبان‌های مختلف برنامه‌نویسی (مانند پایتون، جاوا اسکریپت و…)، دیباگ کردن خطاها و بهینه‌سازی کدها به توسعه‌دهندگان کمک کند. علاوه بر این، در حل مسائل ریاضی، منطقی و تجزیه‌وتحلیل الگوریتم‌ها هم راهکارهای گام‌به‌گام و دقیقی می‌دهد که برای دانشجویان بسیار گره‌گشا است.

قابلیت تولید عکس

نسخه‌های پیشرفته با مدل DALL-E 3 ادغام شده‌اند تا کاربران بتوانند با توصیف متنی دقیق، یک تصاویر باکیفیت و هنری خلق کنند. این قابلیت برای طراحان گرافیک، بازاریابان و کاربرانی که به بصری‌سازی سریع ایده‌های انتزاعی خود نیاز دارند، بسیار کاربردی است.

پشتیبانی مشتریان و اتوماسیون

کسب‌وکارها می‌توانند از ChatGPT برای ایجاد چت‌بات‌های هوشمند جهت پاسخگویی ۲۴ ساعته به سوالات متداول مشتریان در مناطق زمانی مختلف استفاده کنند. این ابزار با لحنی همدلانه و طبیعی با کاربران تعامل می‌کند و فشار کاری تیم‌های پشتیبانی انسانی را به شدت کاهش می‌دهد.

تحلیل داده و گزارش‌دهی

این ابزار می‌تواند مثل یک دستیار مجازی حجم زیادی از اطلاعات متنی و داده‌های عددی را تحلیل و حتی الگوهای پنهان را شناسایی کند. برای مثال مدیران می‌توانند برای دریافت خلاصه‌های مدیریتی از گزارش‌های طولانی و تصمیم‌گیری بر اساس داده‌ها، از آن استفاده کنند.

انواع نسخه‌های ChatGPT

چت جی پی تی در نسخه‌های مختلف طراحی و ارائه شده‌است. اما هدف از طراحی این نسخه‌های ChatGPT چیست؟ این که نیازهای متنوع کاربران در حوزه‌های مختلف پوشش داده شوند. تفاوت کلیدی این پلن‌ها، در مدل هوش مصنوعی مورد استفاده، سرعت پردازش، دسترسی به ابزارهای جانبی مثل تولید تصویر و تحلیل داده و سطح حفاظت از حریم خصوصی اطلاعات است. در ادامه دسته‌بندی نسخه‌های مختلف این هوش مصنوعی را می‌بینید.

نسخه رایگان

این نسخه در حال حاضر دسترسی به مدل GPT-4o mini و دسترسی محدود به مدل GPT-4o را میسر می‌کند و برای کارهای متنی و جست‌و‌جوی اطلاعات عالی است. با وجود این، در این طرح امکاناتی مانند تولید تصویر وجود ندارد. دسترسی به تحلیل‌های پیشرفته محدود است و ممکن است در ساعات اوج مصرف با کندی سرعت مواجه شوید.

نسخه پلاس

در این نسخه با پرداخت اشتراک ماهانه (۲۰ دلار)، می‌توانید به تمام مدل‌های پیشرفته و ابزارهایی مانند تولید تصویر ،تحلیل داده و ساخت چت‌بات‌های اختصاصی دسترسی داشته باشید. البته این نسخه هم در تعداد پیام‌های ارسالی در مدل‌های پیشرفته، سقف و محدودیت زمانی دارد.

نسخه پرو

اگر بپرسید که قوی‌ترین نسخه چت جی پی تی چیست، باید توجه شما را به نسخه پرو جلب کنیم. این نسخه جدید و قدرتمند (با هزینه ۲۰۰ دلار در ماه) مخصوص محققان و کاربران حرفه‌ای است که به قدرت محاسباتی سنگین و استدلال‌های عمیق نیاز دارند. ویژگی اصلی آن دسترسی نامحدود به مدل‌های هوشمند و استفاده از حالت o1 Pro mode است که زمان بیشتری برای فکر کردن صرف می‌کند تا دقیق‌ترین پاسخ‌ها را بدون محدودیت‌های معمول نسخه پلاس بدهد.

نسخه تیمی و سازمانی

این نسخه مخصوص سازمان‌ها و تیم‌های کاری است و مهم‌ترین ویژگی آن‌ها عدم استفاده از داده‌های شما برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی (حریم خصوصی تضمین‌شده) است. نسخه سازمانی شامل پنل مدیریت است و محدودیت‌های کمتری نسبت به پلاس دارد.

GPT-5 چیست؟

GPT‑5 جدیدترین و قدرتمندترین سیستم هوش مصنوعی OpenAI است که نسبت به GPT‑4 و GPT‑4o در کدنویسی، ریاضی، نگارش و درک محتوای چندرسانه‌ای جهش قابل‌توجهی دارد. این مدل یک سیستم یکپارچه است که هم یک مدل سریع عمومی دارد و هم نسخه‌ی عمیق‌تر استدلالی (GPT‑5 thinking) و یک روتر هوشمند که بسته به نوع و سختی مسئله بین آن‌ها سوییچ می‌کند.

خالق چت جی پی تی کیست؟

چت جی پی تی توسط شرکت آمریکایی OpenAI توسعه می‌یابد. سازمانی که ابتدا در سال ۲۰۱۵ به‌عنوان نهادی غیردولتی و غیرانتفاعی در شهر سان‌فرانسیسکو تأسیس شد. این شرکت از ابتدا با هدف پیشرفت مسئولانه هوش مصنوعی فعالیت خود را آغاز کرد. از بنیان‌گذاران مشهور آن می‌توان به ایلان ماسک (Elon Musk) و پیتر تیل (Peter Thiel) اشاره کرد که در مراحل اولیه سرمایه‌گذاری‌های مهمی در این پروژه انجام دادند.
با گذشت زمان و افزایش گستره پروژه‌ها، OpenAI در سال ۲۰۱۹ بخشی از ساختار خود را به شرکتی انتفاعی محدود (capped-profit) تغییر داد. در حال حاضر، مدیریت این سازمان را سام آلتمن (Sam Altman)، یکی از چهره‌های تأثیرگذار حوزه فناوری، بر عهده دارد. مدل‌های زبانی ChatGPT با تکیه بر زیرساخت‌های ابری شرکت مایکروسافت (Azure) اجرا می‌شوند و برای پردازش‌های سنگین خود از پردازنده‌های گرافیکی پیشرفته شرکت NVIDIA بهره می‌برند.

ChatGPT چگونه کار می‌کند؟

به‌منظور فهمیدن نحوه کار چت‌جی پی تی، به نقل از Vrinda Nair که دانشجوی دکتری فیزیک در دانشگاه Concordia است و تز دکتری‌اش را در حوزه آموزش‌دهی به مدل‌های هوش مصنوعی انتخاب کرده‌است، این سؤال را با توضیح‌دادن چند مفهوم پاسخ می‌دهیم؛ مفاهیمی که زیرساخت طراحی ChatGPT هستند:

۱. مولّد پیش‌آموخته (Generative Pre-Trained)

اولین اصطلاحی که درباره ChatGPT به آن برخورد می‌کنیم، Generative Pre-Training است. نام این ربات نیز مخفف همین عبارت و به‌معنای «تولید‌کننده پیش‌آموخته» است. پیش‌آموختگی یعنی ربات شما پیش از این‌که با مردم صحبت کند، چیزهایی یاد گرفته است. منظور از تولید‌کننده در اصطلاح چت جی پی تی هم یعنی ChatGPT می‌تواند از اطلاعات کسب شده، برای ساخت جمله‌ها یا داستان‌های جدید استفاده کند.

۲. مدل زبانی بزرگ (Large Model Language)

رفتار LLM یا مدل‌های زبانی بزرگ مانند ربات‌هایی هوشمند است که می‌توانند صحبت و زبان انسان را درک کنند. ربات‌های طراحی‌شده با استفاده از این مدل‌ها می‌توانند صحبت‌های شما را درست همان‌طورکه با خانواده و دوستا‌ن‌تان صحبت می‌کنید، درک کنند. بنابراین می‌توان از آن‌ها برای پاسخ‌گویی به مردم نیز استفاده کرد.

۳. یادگیری ماشین (Machine Learning)

علم یادگیری ماشین، آموزش‌دادن به کامپیوتر به‌واسطه اطلاعاتی است که از قبل دارد. به‌عنوان مثال، اگر کامپیوتر از قبل می‌داند که چطور باید تصاویر سگ‌ها را شناسایی کند، می‌توانیم با نشان‌دادن عکس‌های مختلفی از سگ‌ها، آن را برای تشخیص نوع خاصی از سگ آموزش دهیم.

۴. انتقال یادگیری (Transfer Learning)

یکی دیگر از مباحث جذاب موجود در انتقال یادگیری (Transfer Learning) است. این متد مشابه با کاری که برای به‌اشتراک‌گذاشتن اطلاعات خود با دوستان‌تان انجام می‌دهید است. یعنی کامپیوترها هم می‌توانند اطلاعات‌شان را به کامپیوترهای دیگر انتقال دهند.

معرفی ابزار ویدئوساز Sora در ChatGPT

سورا (Sora) از دیگر محصولات OpenAI است که دامنه کاربردهای ChatGPT را بسیار وسیع‌تر کرده و قابلیت تولید ویدئو را مستقیماً به محیط چت‌جی پی تی آورده است. این مدل هوش مصنوعی قدرتمند که برای کاربران نسخه‌های پیشرفته (پلاس و پرو) در دسترس قرار گرفته، می‌تواند تنها با دریافت یک دستور متنی، ویدئوهایی تا یک دقیقه با کیفیت بصری خیره‌کننده، وضوح بالا و وفاداری دقیق به دستورات کاربر خلق کند. ویژگی متمایز Sora درک عمیق آن از قوانین فیزیک و تعامل اشیا در دنیای واقعی است؛ به طوری که می‌تواند صحنه‌هایی با چندین کاراکتر، انواع حرکت‌های پیچیده دوربین و جزئیات دقیق پس‌زمینه را بدون نیاز به هیچ دانش تدوین یا نرم‌افزار گرافیکی ایجاد کند.

مقایسه ChatGPT با سایر ابزارهای هوش مصنوعی

دیدیم که ChatGPT چیست و کاربردهای آن در چه حوزه‌هایی است. اگرچه این ابزار به عنوان پیشگام و محبوب‌ترین ابزار شناخته می‌شود، اما رقبای قدرتمندی وجود دارند که هرکدام در زمینه‌های خاصی برتری دارند. در ادامه سایر ابزارهای هوش مصنوعی محبوب را با چت جی پی تی مقایسه می‌کنیم.

Google Gemini (جمنای)

گوگل جمنای (بارد سابق) جدی‌ترین رقیب ChatGPT است که نقطه قوت اصلی آن را می‌توان اتصال مستقیم به سیستم گوگل و دسترسی لحظه‌ای به اطلاعات وب دانست. چت جی پی تی در خلاقیت و کدنویسی کمی بهتر عمل می‌کند؛ اما جمنای در سرعت پردازش اطلاعات روز و ادغام با سرویس‌هایی مثل گوگل داکس و جیمیل روان‌تر است.

Microsoft Copilot (کوپایلت)

کوپایلت در واقع از همان موتور قدرتمند GPT-۴ استفاده می‌کند؛ با این تفاوت که مایکروسافت آن را برای جست‌و‌جو در وب و کارهای اداری بهینه‌سازی کرده‌است. تفاوت اصلی اینجا است که کوپایلت دسترسی رایگان به مدل GPT-۴ و Dall-E 3 را فراهم می‌کند (که در چت‌جی پی تی پولی است)؛ اما رابط کاربری ChatGPT برای گفتگوهای طولانی و تخصصی مناسب‌تر و متمرکزتر است.

Claude (کلاد)

کلاد که توسط شرکت Anthropic (تاسیس‌شده توسط کارمندان سابق OpenAI) ساخته شده، بر ایمنی و لحن طبیعی تمرکز دارد. کلاد (به‌ویژه نسخه Claude 3.5 Sonnet) در نوشتن متون طولانی با لحنی بسیار طبیعی‌تر از ChatGPT عمل می‌کند و حافظه‌ی (Context Window) بسیار بزرگ‌تری دارد. البته این ابزار فاقد قابلیت تولید تصویر است.

Perplexity AI (پرپلکسیتی)

پرپلکسیتی بیش از آنکه یک چت‌بات خلاق باشد، یک موتور پاسخگوی هوشمند است که برای تحقیق و پژوهش ساخته شده‌است. برخلاف ChatGPT که ممکن است گاهی اطلاعات را از خود بسازد؛ پرپلکسیتی برای هر جمله‌ای که می‌گوید، چندین منبع معتبر ارائه می‌دهد. بنابراین برای فکت‌چک و تحقیقات علمی بهتر است. اما در نوشتن داستان یا ایمیل ضعیف‌تر از ChatGPT عمل می‌کند.

تفاوت گوگل با ChatGPT چیست؟

آیا انبردست و چکش یکی هستند؟ همین مثال ساده می‌تواند تفاوت گوگل و چت جی پی تی را نشان دهد. این دو ابزار در نگاه اول ممکن است کار مشابهی را انجام دهند؛ اما از نظر ساختار، کارکرد و هدف، با هم متفاوت‌اند. در‌ ادامه، به تفاوت‌های مهم میان این دو اشاره می‌کنیم:

۱. نوع عملکرد

• Google یک موتور جست‌وجو است که با بهره‌گیری از الگوریتم‌های پیچیده، منابع مرتبط با پرسش کاربر را از سراسر وب ارائه می‌دهد. در این روش، شما باید از میان نتایج نمایش‌داده‌شده، منبع مناسب را انتخاب کرده و اطلاعات مورد نظر خود را استخراج کنید.
• چت جی‌پی‌تی یک مدل زبانی مبتنی بر هوش مصنوعی است. این ابزار به‌طور مستقیم و بدون نیاز به مراجعه به منابع مختلف، پاسخ پرسش‌های کاربر را بر اساس دانش از پیش آموزش‌دیده ارائه می‌دهد.

۲. منبع داده‌ها

• گوگل به صورت مستقیم به محتوای به‌روز وب دسترسی دارد و اطلاعات آن همواره تازه و گسترده است.
• ChatGPT در نسخه‌های پایه بر اساس داده‌هایی آموزش دیده است که تا تاریخی مشخص در اختیار آن قرار گرفته‌اند. البته در نسخه‌های پیشرفته‌تر مانند GPT-4.5، امکان دسترسی به اطلاعات به‌روز از طریق قابلیت‌هایی نظیر «مرور با بینگ» (Browse with Bing) فراهم شده است.

۳. نوع پاسخ‌گویی

• گوگل فهرستی از وب‌سایت‌های مرتبط با پرسش کاربر ارائه می‌دهد و شما باید منابع را بررسی و تحلیل کنید.
• ChatGPT بر اساس تحلیل پرسش، پاسخی ساختاریافته، منسجم و قابل‌فهم تولید می‌کند که می‌تواند شامل توضیح، آموزش، نگارش متن (AI writing assistant) یا حتی نوشتن کد باشد.

۴. حوزه‌های کاربرد

• گوگل ابزاری جامع برای جست‌وجوی اطلاعات، اخبار، تصاویر، ویدئوها و دیگر محتوای آنلاین است.
• چت جی‌پی‌تی برای تولید محتوا، پاسخ‌گویی تعاملی، نگارش متون، آموزش مفاهیم و برنامه‌نویسی کاربرد بیشتری دارد.

۵. دسترسی و هزینه

• استفاده از گوگل کاملاً رایگان است.
• ChatGPT در نسخه پایه (GPT-3.5) به‌صورت رایگان در دسترس قرار دارد، اما برای استفاده از نسخه پیشرفته (GPT-4 turbo) نیاز به اشتراک ماهیانه تحت عنوان چت جی‌پی‌تی Plus وجود دارد.

در نتیجه، Google و ChatGPT ابزارهایی متفاوت با کارکردهای مکمل هستند. Google برای جست‌وجوی گسترده و دستیابی به منابع متنوع اینترنتی مناسب‌تر است، در‌حالی‌که چت جی پی تی برای دریافت پاسخ‌های دقیق، سریع و شخصی‌سازی‌شده گزینه‌ای کارآمدتر به‌شمار می‌رود.

مقایسه gemini vs gpt

با پیشرفت فناوری هوش مصنوعی، مدل‌های زبانی مانند GPT محصول شرکت OpenAI و Gemini از سوی Google DeepMind، به‌عنوان دو رقیب مهم در این عرصه شناخته می‌شوند. هرکدام از این مدل‌ها ویژگی‌ها، توانایی‌ها و زیرساخت‌های متفاوتی دارند. در جدول زیر، مهم‌ترین تفاوت‌ها و شباهت‌های میان این دو مدل بررسی شده است. برای یافتن پاسخ این سوال که جمینای چیست؟ می‌توانید مقاله لینک شده را بخوانید.

جایگزین chatgpt

در کنار چت جی پی تی، ابزارهای هوش مصنوعی متعددی توسعه یافته‌اند که هرکدام با ویژگی‌ها و توانایی‌های خاص خود، می‌توانند در نقش جایگزین‌های مناسب ظاهر شوند. از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به Gemini (پیش‌تر با نام Bard) اشاره کرد که محصول گوگل است و به لطف اتصال مستقیم به اینترنت و یکپارچگی با سرویس‌های گوگل، در جست‌وجو و تحلیل اطلاعات عملکردی چشمگیر دارد.
در همین راستا، Claude نیز که توسط شرکت Anthropic توسعه یافته، با تمرکز بر مکالمات ایمن و حفظ اصول اخلاقی طراحی شده و در بسیاری از زمینه‌ها به‌ویژه تعاملات متنی، تجربه‌ای روان و دقیق ارائه می‌دهد. برای کاربران فنی و توسعه‌دهندگان نیز GitHub Copilot Chat، به‌ویژه در محیط‌های برنامه‌نویسی، به عنوان یک دستیار کدنویسی بسیار کارآمد شناخته می‌شود.
همچنین در فضای هوش مصنوعی چین، مدل پیشرفته‌ای به نام DeepSeek معرفی شده که عملکردی قابل‌توجه دارد و با تکیه بر منابع بومی و قدرت پردازش بالا، در برخی آزمون‌های تخصصی حتی توانسته از GPT-4 نیز پیشی بگیرد.
هر یک از این ابزارها با توجه به نیاز کاربران، می‌توانند به عنوان جایگزینی مناسب برای ChatGPT در زمینه‌های مختلف مورد استفاده قرار گیرند.

ChatGPT به چه سوالاتی جواب نمی‌دهد؟

ChatGPT با تمام قدرتش، نمی‌تواند به هر سؤالی جواب دهد. به چند نمونه از این سؤال‌ها توجه کنید:

۱. رویدادهایی که بعد از سال 2024 اتفاق افتاده است.

ChatGPT آخرین اطلاعات را تا سال ۲۰۲۴ در دیتابیس خود دارد. نمی‌تواند به سوالات مربوط به رویدادهایی که پس از این تاریخ رخ داده‌اند، مانند اخبار یا تحولات جدید پاسخ دهد. البته با امکان دسترسی به اینترنت، می‌تواند پاسخ برخی سوالات را با جست‌وجو در مطالب جدید، ارائه دهد. اما با پرسیدن سوال نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در سال 2028، پاسخ دقیقی دریافت نمی‌کنید.

۲. سؤالاتی که به عقاید و نظرات افراد وابسته‌اند.

چت جی پی تی به دلیل این‌که تنها بر اساس داده‌های آموزشی خود پاسخ می‌دهد، نمی‌تواند به سوالاتی که به دیدگاه‌ها، نظرات یا عقاید فردی وابسته هستند پاسخ دهد. همچنین نمی‌تواند نظرات شخصی و فردی کاربران را شبیه‌سازی کند. به عنوان مثال اگر از او بپرسید:«چه کسی بهترین بازیگر تاریخ سینما است؟» با چنین پاسخی مواجه می‌شوید:

۳. سؤالاتی که جواب به آن‌ها مخالف قانون یا اخلاق است.

ChatGPT پادمان‌ها و مقررات‌هایی داخلی دارد که بر‌اساس آن‌ها، اجازه ندارد به برخی پرسش‌ها پاسخ دهد؛ حتی اگر اطلاعات آن‌ها در‌دسترس عموم مردم قرار داشته باشد. به‌عنوان مثال، من از ChatGPT خواستم تا درباره نحوه دستبرد‌ زدن به بانک راهنمایی‌ام کند. اگر‌چه واقعاً قصد نداشتم این کار را انجام دهم، پاسخ ChatGPT جالب بود:

آیا چت جی پی تی جایگزین همه مشاغل می‌شود؟

به‌عنوان تجربه شخصی، هر تکنولوژی جدیدی در ابتدا باعث ترس مردم می‌شود. اما ریشه این ترس از چت جی پی تی چیست؟ این ترس ناشی از نداشتن اطلاعات درباره آن فناوری است. برای نمونه، افرادی که در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ زندگی می‌کردند، حتماً نگرانی برخی از افراد را درباره تلویزیون به‌یاد می‌آورند!
این مسئله فقط در ایران مطرح نیست؛ زیرا ما درباره رفتار طبیعی انسان صحبت می‌کنیم. این ترس وقتی جدی‌تر می‌شود که فناوری بتواند برخی از مشاغل را کم‌رنگ یا به‌کلی حذف کند. Tom Whipple، نویسنده روزنامه تایمز، این موضوع را خیلی واضح توضیح داده است.
از دیدگاه این نویسنده، وقتی ماشین ریسندگی Jenny در سال ۱۷۴۶ اختراع شد، بسیاری از کارگران قبلی کارخانجات بافندگی احساس خطر کردند. همین مسئله در سال ۱۸۲۹ و با معرفی موشک استفنسون (نوعی لوکوموتیو) برای رانندگان کالسکه‌ها پیش آمد. نتیجه چه بود؟ تکنولوژی مسیرش را پیدا کرد و یقه‌آبی‌ها (کارگران مشاغل فیزیکی مانند کار در معدن) نیز خود را با آن همگام کردند. بااین‌حال، وقتی تکنولوژی می‌خواهد وارد حوزه یقه‌سفیدها (کارمندان و افراد دارای مشاغل دفتری) شود، واقعاً اوضاع پیچیده‌تر خواهد بود.
Whipple عقیده دارد که تکنولوژی راه خود را خواهد یافت؛ هر‌چند سد در‌مقابلش بزرگ باشد. واقعیت این است که ChatGPT و اصولاً هر تکنولوژی فناورانه دیگری قرار نیست شغلی را حذف کند؛ بلکه فقط قرار است این کارها ساده‌تر و با بهره‌وری بیشتری انجام شود. پس اسیر تبلیغات هالیوودی نشوید و نگران این موضوع نباشید؛ نه‌فقط بدین‌دلیل که نگرانی‌تان دردی را دوا نخواهد کرد؛ بلکه بدین‌دلیل که باید یاد بگیرید که از این ابزار برای بهبود شرایط کاری خودتان استفاده کنید.
در مشاغلی که وابسته به پردازش داده‌های تکراری و ساده هستند، ممکن است ChatGPT جایگزین بخشی از فعالیت‌ها شود. این موضوع به‌ویژه برای افرادی که در زمینه‌های نوشتاری، خدمات مشتریان یا مشاغل دفتری فعالیت دارند، نگران‌کننده است. البته همانطور که اشاره شد، در درازمدت، این فناوری‌ها صرفاً فرایندها را کارآمدتر می‌کنند، نه این‌که شغل‌ها را به طور کامل از بین ببرند.

چالش‌های اخلاقی و نگرانی‌های دیگر

با وجود این‌که ChatGPT و تکنولوژی‌های مشابه قرار نیست تهدیدی برای مشاغل باشند، نگرانی‌هایی نیز پیرامون آن‌ها مطرح است که باید به آن‌ها توجه کرد:

نقض حریم شخصی و امنیت اطلاعات

یکی از نگرانی‌های اساسی در مورد استفاده از ابزارهایی مانند ChatGPT، احتمال نقض حریم شخصی و سوءاستفاده از داده‌ها است. به دلیل ماهیت مبتنی بر داده‌های این تکنولوژی، اطلاعات شخصی و حساس ممکن است مورد استفاده نادرست قرار گیرند. با این حال، OpenAI به‌طور مداوم در حال بهبود امنیت و حریم شخصی کاربران خود است.

سرقت ادبی و تولید محتوای غیر اصیل

چت جی پی تی قادر است محتواهای زیادی را تولید کند که ممکن است از نظر ساختاری و اطلاعاتی مشابه مطالب موجود در منابع دیگر باشد. این می‌تواند نگرانی‌هایی را در زمینه سرقت ادبی یا استفاده نادرست از محتوا ایجاد کند. بنابراین، باید باید همواره از ابزارهای مشابه ChatGPT برای کمک به تولید محتوا بهره ببرید. همچنین با استفاده از خلاقیت خود، نتیجه نهایی را ویرایش کرده و بهبود بخشید.

سوگیری‌های تبعیض‌آمیز در الگوریتم‌ها

داده‌های آموزشی ChatGPT از اینترنت جمع‌آوری شده‌اند و ممکن است حاوی تعصبات نژادی، جنسیتی یا فرهنگی موجود در جوامع باشند که هوش مصنوعی آن‌ها را ناخواسته بازتولید می‌کند. این سوگیری‌ها می‌توانند منجر به تولید محتوای ناعادلانه یا توهین‌آمیز شوند که لزوم نظارت اخلاقی مداوم بر داده‌های ورودی را برجسته می‌کند.

انتشار اطلاعات غلط و توهم هوش مصنوعی

یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های فنی و اخلاقی، پدیده‌ای به نام «توهم» است که در آن هوش مصنوعی با اعتماد‌به‌نفس کامل پاسخ‌هایی منطقی، اما کاملاً ساختگی و نادرست می‌دهد. این مسئله می‌تواند باعث گمراهی کاربران در مسائل حساس پزشکی یا حقوقی شود و راستی‌آزمایی مداوم خروجی‌ها را مهم‌تر می‌کند.

آیا صحبت‌های ما در چت جی پی تی ذخیره می‌شوند؟

بله، به‌صورت پیش‌فرض مکالمات شما در سرورهای OpenAI ذخیره می‌شوند تا برای آموزش و بهبود مدل استفاده شوند و در تاریخچه چت شما باقی بمانند. اگر نمی‌خواهید صحبت‌هایتان ذخیره شود، باید از بخش تنظیمات (Settings) و قسمت Data Controls، گزینه «Chat History & Training» را غیرفعال کنید. در این صورت، چت‌ها پس از ۳۰ روز کاملاً حذف شده و برای آموزش مدل نیز استفاده نخواهند شد.

برای توسعه ChatGPT از چه زبان‌های برنامه‌نویسی استفاده شده‌است؟

مدل چت جی‌پی‌تی در نسخه جدیدتر خود یعنی GPT-4، بر پایه معماری پیشرفته‌تر ترانسفورمرها (Transformers) توسعه یافته است. این مدل، همچنان با استفاده از زبان برنامه‌نویسی Python و از طریق فریم‌ورک PyTorch ساخته شده، اما در مقایسه با نسخه‌های قبلی، بهینه‌سازی‌های بیشتری از نظر سرعت، حافظه و مقیاس‌پذیری دارد. در توسعه و آموزش GPT-4، زبان‌ها و فناوری‌های مختلفی به‌کار گرفته شده‌اند:

• Python: زبان اصلی برای طراحی مدل، پیش‌پردازش داده‌ها، آموزش و ارزیابی مدل.
• C++: برای پیاده‌سازی عملیات حیاتی و بهینه‌سازی‌های سطح پایین مانند عملیات ریاضی سنگین (مثل ضرب ماتریس).
• CUDA و OpenCL: برای استفاده بهینه از توان پردازشی کارت‌های گرافیک (GPU) و تسریع آموزش مدل در مقیاس بالا.
• Rust: در برخی بخش‌های زیرساخت و سرویس‌های مرتبط با مدل، برای افزایش کارایی، امنیت حافظه و اجرای سریع‌تر.
• Triton: زبانی نوظهور و خاص برای نوشتن کرنل‌های GPU با عملکرد بالا که توسط OpenAI هم در بخش‌هایی از GPT-4.5 استفاده شده است.

استفاده از این ترکیب زبان‌ها، به تیم OpenAI امکان داده تا مدلی بسیار پیشرفته‌تر و دقیق‌تر از نسخه‌های قبلی تولید کند. این مدل روی زیرساخت ابری Azure مایکروسافت اجرا شده و از GPUهای پیشرفته NVIDIA A100 و H100 برای پردازش استفاده می‌کند. این نسخه از نظر معماری، بهینه‌تر از GPT-3.5 عمل می‌کند. این نسخه برای استفاده در مقیاس‌های کلان، مناسب‌تر و سریع‌تر است. این پیشرفت‌ها باعث شده که نسخه‌های جدید ChatGPT (مثل نسخه Plus) تجربه روان‌تر، دقیق‌تر و تعاملی‌تری را در اختیار کاربران قرار دهند.

آیا برای استفاده از ChatGPT حتما باید پرامپت خوب بنویسیم؟

نوشتن پرامپت عالی الزامی نیست؛ اما کیفیت خروجی مستقیماً به کیفیت ورودی شما بستگی دارد. با یک دستور ساده، پاسخ‌های معمولی می‌گیرید. اما اگر پرامپت شما دقیق، دارای جزئیات و شفاف باشد (به‌اصطلاح به آن مهندسی پرامپت یا Prompt Engineering می‌گویند)، هوش مصنوعی می‌تواند پتانسیل واقعی خود را نشان دهد. نتیجه، پاسخ‌هایی بسیار کاربردی‌تر، خلاقانه‌تر و تخصصی‌تر خواهد بود.

جمع‌بندی

در یک کلام می‌توان گفت که آینده جهان بی‌شک در دستان ربات‌ها و تکنولوژی هوش مصنوعی است. باید باور کنیم که تکنولوژی هوش مصنوعی در آینده‌ای نه‌چندان دور، بسیاری از کارها را با کیفیت بهتری برایمان انجام خواهد داد. ChatGPT نیز یکی از ابزارهایی است که بر‌اساس همین فناوری طراحی شده و حالا تقریباً همه ما آن را می‌شناسیم.

سؤالات متداول

۱. ChatGPT چیست؟

ChatGPT یک مدل زبانی هوش مصنوعی، قادر به درک و تولید زبان طبیعی است. این ابزار به شما کمک می‌کند تا به سؤالات خود پاسخ بیابید، محتوای متنی ایجاد کنید، و حتی در نوشتن کدهای برنامه‌نویسی به شما یاری رساند.

۲. آیا در ChatGPT از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است؟

بله، ChatGPT از هوش مصنوعی و به‌ویژه یادگیری عمیق (Deep Learning) استفاده می‌کند. این مدل مبتنی بر معماری ترانسفورمر و آموزش داده‌های عظیم متنی است که به آن امکان می‌دهد تا پاسخ‌های منطقی و مناسب به پرسش‌ها بدهد.

۳. آیا ChatGPT به اینترنت متصل است؟

بله ، چت جی پی تی در به‌روزرسانی‌های جدیدش قابلیت جست‌وجو در وب و اتصال به اینترنت را فراهم کرده.

۴. آیا ChatGPT باعث از‌بین‌رفتن مشاغل می‌شود؟

همانطور که در ورود هر تکنولوژی جدید، ممکن است شیوه انجام برخی مشاغل تغییر کند، استفاده از ChatGPT نیز ممکن است برخی فرایندها را ساده‌تر و کارآمدتر کند. با این حال، هدف این ابزارها ایجاد بهره‌وری بیشتر و کمک به افراد است، نه جایگزینی آن‌ها. به‌طور کلی، فناوری‌های جدید شغل‌ها را تغییر می‌دهند و بیشتر به افراد کمک می‌کنند تا وظایف خود را سریع‌تر و با کیفیت بهتری انجام دهند.