چگونه برای رفع فیلتر سایت‌ها درخواست بدهیم؟

تصور کنید روزی از خواب بیدار شوید و ببینید دامنه وب‌سایتتان فیلتر شده‌است. ممکن است همان لحظه با خودتان فکر کنید که تمام برنامه‌هایی که برای رشد کسب‌وکارتان داشته‌اید، بر باد رفته است. اما قبل از اینکه به‌طور کامل ناامید شوید، این مقاله از بخش آموزش دامنه بلاگ پارس‌پک را با دقت بخوانید. در این مطلب توضیح داده‌ایم که چرا دامنه‌ها فیلتر می‌شوند و چگونه برای رفع فیلتر سایت‌ها درخواست بدهیم.

فیلتر دامنه چیست؟

فیلتر دامنه به‌معنی مسدود شدن دسترسی کاربران به آدرس اینترنتی وب‌سایت شما توسط ارائه دهندگان خدمات اینترنتی (ISP) است. زمانی که دامنه شما فیلتر می‌شود، کاربران با وارد کردن آدرس وب‌سایت، به‌جای اینکه به صفحه اصلی آن هدایت شوند، صفحه معروف پیوندها را می‌بینند و یا با پیغام خطای عدم دسترسی مواجه می‌شوند. به‌عبارت دیگر، ارتباط بین سایت و سرور یا هاستی که از آن میزبانی می‌کند، به‌صورت موقت قطع می‌شود.

نکته مهم و امیدوار کننده‌ای که باید بدانید این است که در فرایند فیلترینگ دامنه، هیچ آسیبی به فایل‌ها، پایگاه‌های داده و همچنین اطلاعات ارزشمند ذخیره شده روی هاست یا سرور وارد نمی‌شود، بلکه تنها «مسیر رسیدن»‌ به این اطلاعات مسدود شده‌است.

انواع فیلترینگ

پس از اینکه متوجه شدید دامنه‌تان فیلتر شده‌است، اولین و مهم‌ترین قدم این است که بدانید دقیقا با چه نوع از محدودیتی روبه‌رو هستید. به‌خاطر داشته باشید که ساختار این مسدودسازی همیشه یکسان نیست و مسیر رفع مشکل هم در هر یک از این انواع تفاوت دارد. در ادامه مهم‌ترین انواع فیلترینگ دامنه را معرفی کرده‌ایم:

• فیلترینگ دامنه: این رایج‌ترین نوع مسدودسازی است که در آن، نام دقیق وب‌سایت شما (مانند yourdomain.ir) در لیست سیاه ارائه‌دهندگان خدمات اینترنت داخلی قرار می‌گیرد. در این حالت، ترافیک ورودی به سایت مسدود شده و کاربرانی که آدرس شما را جست‌وجو کنند، مستقیماً به سامانه پیوندها یا سایت‌های مشابه دیگر هدایت می‌شوند.
• فیلترینگ آدرس آی‌پی: گاهی اوقات دامنه شما هیچ مشکلی قانونی ندارد، اما آدرس IP سروری که هاست سایتتان روی آن قرار دارد مسدود می‌شود. این چالش معمولاً در سرویس‌های هاست اشتراکی رخ می‌دهد؛ جایی که به دلیل تخلف شدید یا راه‌اندازی درگاه فیشینگ توسط یک سایت دیگر روی همان سرور، کل آی‌پی فیلتر شده و سایت شما نیز قربانی این مسدودسازی گروهی می‌شود.

• فیلترینگ صفحات خاص: در این حالت که هوشمندانه‌تر هم هست، کل دامنه شما فیلتر نمی‌شود، بلکه دسترسی کاربران تنها به صفحات مشخصی از سایت محدود می‌شود. این مسئله معمولاً به‌دلیل وجود محتوای مجرمانه در آن آدرس‌ها یا گزارش تخلف از سمت کاربران ایجاد می‌شود.
• مسدودسازی بین‌المللی (تحریم رجیسترارها): اگر چه این مورد از نظر فنی فیلترینگ داخلی محسوب نمی‌شود، اما نتیجه آن برای کسب‌وکار شما یکسان است. گاهی اوقات، شرکت‌های خارجی ثبت‌ کننده دامنه (رجیسترارها) به دلایل مختلف مانند دور زدن قوانین تحریم، دامنه‌های بین‌المللی مانند دامنه‌های .com و .net متعلق به کاربران ایرانی را به‌حالت تعلیق در می‌آورند. در این حالت برای رفع تعلیق، باید از طریق خود شرکت ثبت‌کننده و اثبات عدم نقض قوانین اقدام کرد.

کاربرد فیلترینگ در ایران

کاربرد فیلترینگ در ایران از نگاه نهادهای قانون‌گذار و اجرایی، ایجاد یک محیط امن‌تر برای کاربران اینترنت و جلوگیری از وقوع جرایم سایبری است. یکی از مهم‌ترین و کاربردی‌ترین جنبه‌های این سیستم، مسدودسازی سریع وب‌سایت‌های فیشینگ، کلاهبرداری‌های مالی و درگاه‌های پرداخت جعلی است که به صورت روزانه امنیت مالی و سرمایه افراد را تهدید می‌کنند.

علاوه بر این، جلوگیری از انتشار محتوای مخرب، توزیع بدافزارها، نقض حریم خصوصی کاربران و همچنین مقابله با سایت‌هایی که قوانین تجارت الکترونیک، حقوق مصرف‌کننده یا حق نشر (کپی‌رایت) را زیر پا می‌گذارند، از دیگر دلایل فنی و حقوقی مهم برای اعمال محدودیت روی دامنه‌ها محسوب می‌شود.

در سطح کلان‌تر، فیلترینگ ابزاری برای نظارت بر فضای تبادل اطلاعات و تطبیق فعالیت‌های دیجیتال با هنجارهای فرهنگی، اجتماعی و قوانین کشوری مانند مصوبات کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه است. به عنوان مثال، شبکه‌های قمار و شرط‌بندی، پلتفرم‌های بدون مجوز تبادل ارز دیجیتال یا فروشگاه‌هایی که کالاهای غیرمجاز عرضه می‌کنند، به سرعت از طریق این مکانیزم مسدود می‌شوند تا از گسترش فعالیت‌های اقتصاد پنهان و غیرقانونی جلوگیری شود.

چرا یک دامنه فیلتر می‌شود؟

فیلترینگ دامنه معمولاً بدون دلیل و اتفاقی رخ نمی‌دهد. به‌عبارت دیگر تقریبا در تمامی موارد، دلیلی حقوقی، امنیتی یا محتوایی وجود دارد که باعث می‌شود نهادهای نظارتی مانند کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه، دستور از دسترس خارج کردن آن را صادر کنند. جالب است بدانید که در برخی موارد، حتی ممکن است خود شما به‌عنوان صاحب کسب‌وکار، از وقوع این تخلفات در سایت خود بی‌خبر باشید؛ به‌عنوان مثال در مواردی که سایتتان هدف حملات سایبری قرار گرفته است. اصلی‌ترین و شایع‌ترین دلایلی که منجر به فیلتر شدن یک دامنه می‌شود، عبارت‌اند از:

• انتشار محتوای مجرمانه و مغایر با قوانین کشور
• هک شدن وب‌سایت و میزبانی از صفحات فیشینگ مانند درگاه‌های پرداخت جعلی
• شکایت شاکی خصوصی یا دستور مستقیم مراجع قضایی
• عدم ثبت‌نام و احراز هویت در سامانه ساماندهی
• نقض قوانین کپی‌رایت و حقوق پدیدآورندگان
• فروش کالاها، محصولات و خدمات غیرمجاز یا قاچاق
• فعالیت در زمینه قمار، شرط‌بندی و بخت‌آزمایی
• کلاهبرداری‌های مالی و اینترنتی
• دریافت گزارش‌های متعدد مردمی مبنی بر تخلفات سایت

فیلترینگ در چه کشورهایی رایج است؟

ممکن است در نگاه اول تصور کنید که مسدودسازی دامنه‌ها و محدودیت‌های اینترنتی تنها مختص به ایران است؛ اما حقیقت این است که فیلترینگ اینترنت یک پدیده کاملاً جهانی است. با این حال، هدف، گستردگی و شدت این محدودیت‌ها در کشورهای مختلف، تفاوت‌های چشمگیری با یکدیگر دارد. هر کشوری بر اساس قوانین داخلی، سیاست‌های امنیتی و ارزش‌های فرهنگی خود، بخش‌هایی از فضای وب را کنترل می‌کند. در ادامه، نگاهی به وضعیت فیلترینگ در نقاط مختلف جهان می‌اندازیم:

• چین: چین دارای یکی از پیچیده‌ترین و گسترده‌ترین سیستم‌های فیلترینگ جهان معروف به دیوار آتش بزرگ (Great Firewall) است. این کشور برای حمایت از پلتفرم‌های بومی و کنترل جریان اطلاعات، دسترسی به بسیاری از شبکه‌های اجتماعی غربی مانند یوتیوب و اینستاگرام و همچنین موتورهای جست‌وجو را مسدود کرده است.
• روسیه: روسیه از طریق نهاد نظارتی خود به‌نام روس‌کوم‌نادزور، کنترل سفت‌وسختی بر رسانه‌ها، پلتفرم‌های خارجی و دامنه‌هایی دارد که قوانین داده‌های ملی این کشور را نقض می‌کنند و در صورت تخلف، آن‌ها را به سرعت مسدود می‌کند.
• کشورهای حاشیه خلیج فارس: در کشورهایی مانند امارات متحده عربی و عربستان سعودی، فیلترینگ بیشتر روی محتوای مغایر با ارزش‌های مذهبی، سایت‌های شرط‌بندی و همچنین محدودسازی برخی سرویس‌های تماس صوتی و تصویری (VoIP) متمرکز است.
• کره جنوبی:‌ ین کشور با وجود داشتن یکی از پرسرعت‌ترین اینترنت‌های جهان، دامنه‌های مرتبط با محتوای غیراخلاقی، سایت‌های قمار بدون مجوز و پلتفرم‌های حامی سیاست‌های همسایه شمالی خود را به شدت مسدود می‌کند.
• کشورهای غربی و توسعه‌یافته: در کشورهایی مانند انگلستان، استرالیا و ایالات متحده، فیلترینگ سیاسی رایج نیست، اما محدودیت‌ها با قدرت در حوزه‌های حقوقی اعمال می‌شوند. مسدودسازی سایت‌های تورنت و ناقض کپی‌رایت مانند سایت‌های دانلود غیرقانونی فیلم و نرم‌افزار، شبکه‌های تروریستی و سایت‌های حاوی محتوای سوءاستفاده از کودکان، از رایج‌ترین انواع فیلترینگ قانونی در این کشورها است.

چطور تشخیص دهیم دامنه فیلتر شده است؟

پیش از آن‌که برای رفع فیلتر سایت خود اقدام کنید، باید مطمئن شوید که از دسترس خارج شدن سایتتان ناشی از اختلالات هاست، خطای برنامه‌نویسی یا منقضی شدن دامنه نیست. سیستم فیلترینگ در ایران معمولاً با تغییر نام دامنه یا مسدودسازی مسیر ارتباطی در سطح شبکه انجام می‌شود. برای اینکه ریشه مشکل را پیدا کنید و مطمئن شوید سایتتان دقیقاً فیلتر شده است، می‌توانید از چند راهکار فنی اما ساده کمک بگیرید:

بررسی آی‌پی با دستور Ping

ابتدا فیلترشکن خود را خاموش کنید. محیط خط فرمان سیستم خود یعنی نرم‌افزار CMD در ویندوز یا ترمینال در سیستم‌عامل مک را باز کنید و دستورping yourdomain.com را بنویسید. فقط به یاد داشته باشید که به جای عبارت yourdomain.com باید نام سایت خودتان را وارد کنید. در حالت طبیعی، این دستور باید آدرس آی‌پی واقعی سرور هاست شما را نشان دهد. اما اگر سیستم فیلترینگ داخلی دامنه شما را مسدود کرده باشد، معمولاً آی‌پی 10.10.34.35 در خروجی نمایش داده می‌شود. دیدن این آی‌پی که متعلق به سرورهای سامانه پیوندها است، یک نشانه قطعی از فیلتر شدن دامنه محسوب می‌شود.

تست مسیردهی با دستور NSLookup

با استفاده از این دستور می‌توانید بررسی کنید که آیا ارائه‌دهنده اینترنت شما، مسیر دامنه را دستکاری کرده است یا خیر. در همان محیط خط فرمان دستور nslookup yourdomain.com 8.8.8.8 را وارد کنید. این کار باعث می‌شود وضعیت سایت شما مستقیماً از طریق سرورهای جهانی گوگل بررسی شود. اگر با این دستور آی‌پی واقعی سایتتان را دیدید اما در حالت عادی و با اینترنت معمولی خودتان خطای نامعتبر بودن آی‌پی دریافت می‌کنید، یعنی فیلترینگ روی نام دامنه شما اعمال شده است.

رهگیری مسیر اتصال

با اجرای دستور tracert yourdomain.com در ویندوز، می‌توانید مسیر حرکت داده‌ها از کامپیوتر خودتان تا سرور سایت را قدم‌به‌قدم ردیابی کنید. اگر بسته‌های داده در میانه‌های راه و در شبکه‌های زیرساخت داخلی متوقف شوند و پیام پایان زمان درخواست یا تایم‌اوت را روی صفحه ببینید، به احتمال بسیار زیاد با مسدودسازی دسترسی از سمت داخل کشور مواجه هستید و اطلاعات اصلاً به سرور اصلی شما نمی‌رسند.

بررسی با تغییر موقعیت جغرافیایی

ساده‌ترین راه تست فیلتر بودن دامنه این است که خطاهای مرورگر را بررسی کنید. اگر با اینترنت داخلی خطای تایم‌اوت دریافت می‌کنید یا مستقیماً به صفحه پیوندها هدایت می‌شوید، اما به محض روشن کردن فیلترشکن سایتتان بدون هیچ مشکلی بارگذاری می‌شود، مسدودی از سمت داخل کشور قطعی است. البته پیش از این نتیجه‌گیری باید مطمئن شوید که به دلیل تنظیمات امنیتی فایروال هاست خودتان، دسترسی کاربران با آی‌پی ایران را به اشتباه مسدود نکرده باشید.

مراحل رفع فیلتر دامنه

اگر به این نتیجه رسیدید که سایت‌تان فیلتر شده و دلیل آن را هم متوجه شدید، باید آستین‌ها را بالا بزنید و برای بازگرداندن وب‌سایتتان به‌صورت قانونی اقدام کنید. پروسه رفع فیلتر دامنه شامل یک روند اداری و اینترنتی مشخص است که اگر آن را %