Gitea چیست و چه کسانی به آن نیاز دارند؟ همراه با آموزش نصب

اگر تاکنون فکر می‌کردید که GitHub و GitLab تنها گزینه‌های موجود برای مدیریت ریپوزیتوری‌های Git هستند، باید کمی بیشتر جست‌وجو کنید. این دو پلتفرم به دلیل امکانات گسترده و جامعه بزرگ کاربران، محبوبیت زیادی دارند. اما آیا راه ساده‌تر و سبک‌تری برای مدیریت کد وجود ندارد که بدون پیچیدگی‌های زیرساختی و مصرف بالای منابع بتوان از آن استفاده کرد؟ پاسخ این سوال Gitea (گیتا) است. Gitea یک سرویس مدیریت سورس کد متن باز و خودمیزبان است که به سازمان‌ها امکان می‌دهد تا بدون نیاز به سرورهای پرقدرت یک پلتفرم سبک و کاربردی برای همکاری تیمی و مدیریت پروژه داشته باشند، در این مقاله از بخش آموزش دواپس وبلاگ پارس‌پک، Gitea را معرفی می‌کنیم و نحوه نصب و راه‌اندازی آن را قدم‌به‌قدم آموزش خواهیم داد.

Gitea چیست؟

Gitea یک سرویس خود‌میزبان (Self-hosted) برای مدیریت ریپوزیتوری‌های گیت است که به‌طور کاملا متن‌باز و رایگان است. این ابزار توسط جامعه توسعه‌دهندگان ایجاد شده و مخصوص سازمان‌هایی است که می‌خواهند کنترل کامل بر روی کد و داده‌های خود داشته باشند. Gitea با الهام از GitHub و GitLab ایجاد شده، اما با تمرکز بر سادگی، کارایی و استفاده کم از منابع سیستمی. این سرویس می‌تواند جایگزین گیت‌هاب و حتی جایگزین گیت‌لب باشد. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره سرور Gitlab، مقاله سرور گیت‌لب چیست را مطالعه نمایید.
بر خلاف سرویس‌های ابری مانند GitHub، گیتا را می‌توان بر روی سرورهای شخصی یا داخلی (On-premise) نصب کرد. این ویژگی برای سازمان‌هایی که نگران حفاظت از اطلاعات حساس خود هستند، بسیار مهم است. Gitea به‌راحتی قابل نصب است و حتی بر روی سرورهای با منابع محدود نیز می‌تواند اجرا شود. اگر آشنایی کمی با Git دارید، حتما مقاله گیت چیست را بخوانید.

کاربردهای Gitea

Gitea می‌تواند به‌عنوان یک سرویس داخلی برای مدیریت پروژه‌های خصوصی استفاده شود. اگر شما یک تیم کوچک توسعه‌دهندگان دارید و می‌خواهید یک پلتفرم ساده برای مدیریت کد داشته باشند، Gitea گزینه‌ای عالی است. سازمان‌هایی که می‌خواهند یک Git server داخلی داشته باشند بدون هزینه‌های اضافی، می‌توانند از Gitea استفاده کنند. می‌توان گفت Gitea مناسب تیم‌ها و سازمان‌های مختلف است، مانند:

• تیم‌های کوچک و متوسط: محیطی ساده برای مدیریت کد.
• استارتاپ‌ها و شرکت‌های کوچک: کاهش هزینه‌های زیرساخت بدون از دست دادن امکانات پایه‌ای.
• سازمان‌ها و نهادهای دولتی: حفظ امنیت داده‌ها و تطابق با قوانین سخت‌گیرانه.
• مراکز آموزشی و دانشگاه‌ها: ابزار مناسب برای آموزش Git و برنامه‌نویسی.
• پروژه‌های خصوصی: امکان مدیریت ریپوزیتوری بدون نیاز به سرویس‌های ابری.

بررسی مزایای Gitea

Gitea دارای مجموعه‌ای از ویژگی‌های منحصربه‌فردی است که آن را از سایر ابزارهای مشابه متمایز می‌کند. در اینجا به مهم‌ترین مزایای و ویژگی‌های Gitea اشاره می‌کنیم:

• سادگی و راحتی استفاده
• مصرف کم منابع
• قابل اجرا روی سرورهای کم‌توان یا حتی Raspberry Pi
• متن‌باز و رایگان
• کنترل کامل بر داده‌ها و جلوگیری از دسترسی شخص ثالث
• پشتیبانی از پروتکل‌های گیت مانند HTTP, SSH و Git protocol
• سیستم مدیریت تیمی
• Pull Request و Code Review
• یکپارچگی با سیستم‌های CI/CD
• Wiki برای مستندسازی
• مدیریت کاربران و دسترسی‌ها

مقایسه Gitea با GitLab و GitHub

برای درک بهتر جایگاه Gitea در میان ابزارهای مدیریت کد، بیایید آن را با دو رقیب اصلی خود مقایسه کنیم، در ادامه برای مقایسه هر چه بهتر جدول مقایسه این آن‌ها را آورده‌ایم. در این جدول به مقایسه Gitea و GitLab و حتی بررسی Gitea در مقابل GitHub می‌پردازیم.

ویژگی	Gitea	GitLab	GitHub
نوع سرویس	خودمیزبان	ابری و خودمیزبان	ابری
هزینه	رایگان	رایگان و پولی	رایگان و پولی
مصرف منابع	کم	متوسط تا زیاد	ندارد (ابری)
سهولت نصب	آسان	متوسط	ندارد
کنترل داده‌ها	کامل	کامل	محدود
CI/CD داخلی	محدود	قوی	قوی
مدیریت Issue	خوب	عالی	عالی
جامعه کاربری	کوچک	بزرگ	بسیار بزرگ
پشتیبانی	جامعه	تجاری و جامعه	تجاری

بنابراین می‌توان گفت:

Gitea مناسب تیم‌ها و پروژه‌های کوچک و متوسط است. GitLab برای پروژه‌های بزرگ با نیاز CI/CD و GitHub برای پروژه‌های متن‌باز و تیم‌های گسترده مناسب است.

محدودیت‌ها و چالش‌های Gitea

هرچند Gitea ابزار قدرتمندی است، اما برخی از محدودیت‌ها را دارد. مانند:

• محدودیت در مقیاس‌پذیری: Gitea برای سازمان‌های بسیار بزرگ با تعداد کاربران و پروژه‌های فراوان ممکن است مناسب نباشد. اگر شما یک سازمان بزرگ با هزاران کاربر دارید، GitLab یا GitHub گزینه‌های بهتری هستند.
• ویژگی‌های CI/CD محدود: برخلاف GitLab که دارای CI/CD داخلی قدرتمندی است، Gitea نیاز دارد تا برای CI/CD به سیستم‌های خارجی متکی باشد.
• جامعه کوچک‌تر: Gitea جامعه کوچک‌تری نسبت به GitHub و GitLab دارد. این بدان معنا است که تعداد پلاگین‌ها و ابزارهای دسترسی‌پذیر کمتر است.
• نیاز به دانش فنی: اگرچه نصب Gitea آسان است، اما نگهداری و مدیریت آن نیاز به دانش فنی دارد. شما باید سرور خود را مدیریت کنید و مسائل فنی را حل کنید.
• ویژگی‌های پیشرفته محدود: Gitea برخی ویژگی‌های پیشرفته‌ای که در GitHub و GitLab وجود دارند را ندارد. برای مثال، GitHub Copilot یا GitLab AI Assistant در Gitea موجود نیستند.

آیا Gitea مناسب سازمان شما است؟

انتخاب ابزار مناسب برای مدیریت کد یکی از تصمیمات مهمی است که باید در هر سازمان گرفته شود. برای تعیین اینکه آیا Gitea برای سازمان شما مناسب است یا خیر، به نکات زیر توجه کنید. Gitea برای کدام سازمان‌ها مناسب است:

تیم‌های کوچک و متوسط:

اگر تیم شما کمتر از 100 نفر است و می‌خواهید یک سرویس ساده و سبک داشته باشید، Gitea انتخاب بسیار خوبی است.

استارتاپ‌ها:

برای استارتاپ‌هایی که بودجه محدودی دارند و می‌خواهند هزینه‌های زیرساخت را کاهش دهند، Gitea ایده‌آل است.

سازمان‌های دولتی و نهادهای دولتی:

سازمان‌هایی که قوانین سختی در مورد نگهداری داده‌ها و حفاظت از اطلاعات حساس دارند، می‌توانند از Gitea استفاده کنند.

شرکت‌های کوچک:

برای شرکت‌های کوچکی که می‌خواهند بدون هزینه‌های اضافی، یک Git server داخلی داشته باشند.

مؤسسات آموزشی:

دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی می‌توانند از Gitea برای آموزش برنامه‌نویسی استفاده کنند.

پروژه‌های خصوصی:

اگر شما یک پروژه خصوصی دارید و نمی‌خواهید آن را بر روی سرویس‌های ابری قرار دهید، Gitea بهترین انتخاب است.

Gitea برای چه سازمان‌هایی مناسب نیست؟

سازمان‌های بسیار بزرگ:

اگر سازمان شما دارای هزاران کاربر و پروژه است، GitLab یا GitHub گزینه‌های بهتری هستند.

سازمان‌هایی که نیاز به CI/CD قدرتمند دارند:

اگر شما نیاز به یک سیستم CI/CD جامع و یکپارچه دارید، GitLab بهتر است.

پروژه‌های متن‌باز بزرگ:

برای پروژه‌های متن‌باز بزرگی که نیاز به جامعه بزرگ دارند، GitHub بهترین انتخاب است.

سازمان‌هایی بدون منابع فنی:

اگر تیم شما تجربه کافی در مدیریت سرورها ندارد، سرویس‌های ابری مانند GitHub بهتر است.

آموزش نصب Gitea

در این بخش به سه روش مختلف مراحل نصب Gitea را بررسی می‌کنیم:

روش اول: نصب مستقیم روی Linux

در این روش، Gitea به‌صورت Self-hosted و مستقیم روی سرور لینوکسی نصب می‌شود. این شیوه برای کسانی مناسب است که می‌خواهند کنترل کامل روی سرویس Git خود داشته باشند و Gitea را به‌صورت دائمی و پایدار اجرا کنند.

۱. به‌روزرسانی سیستم

ابتدا با کدهای زیر مطمئن شوید که سیستم‌عامل به‌روز است:

apt update
apt upgrade

۲. نصب Git

از آن‌جایی که Gitea بر پایه Git کار می‌کند و نیاز به دیتابیس نیز دارد، ابتدا باید Git و مثلا sqlite را با دستور زیر نصب کنید:

apt install git sqlite3

برای بررسی نسخه نصب‌شده:

sqlite3 --version
git --version

۳. ایجاد کاربر اختصاصی Git

برای افزایش امنیت، توصیه می‌شود Gitea با یک کاربر محدود اجرا شود:

adduser --system --shell /bin/bash --gecos 'Git Version Control' \
--group --disabled-password --home /home/git git

این کاربر فقط برای اجرای Gitea استفاده می‌شود و دسترسی لاگین مستقیم ندارد.

۴. دانلود باینری Gitea

آخرین نسخه Gitea را دانلود کرده و آن را قابل اجرا کنید:

wget -O /tmp/gitea https://dl.gitea.com/gitea/1.22/gitea-1.22-linux-amd64

انتقال فایل به مسیر اجرایی سیستم:

mv /tmp/gitea /usr/local/bin/gitea
chmod +x /usr/local/bin/gitea

۵. ایجاد ساختار دایرکتوری و تنظیم دسترسی‌ها

دایرکتوری‌های مورد نیاز Gitea را ایجاد کنید:

mkdir -p /var/lib/gitea/{custom,data,indexers,public,log}

تنظیم مالکیت و سطح دسترسی:

chown git: /var/lib/gitea/{data,indexers,log}
chmod 750 /var/lib/gitea/{data,indexers,log}

ایجاد دایرکتوری تنظیمات:

mkdir /etc/gitea
chown root:git /etc/gitea
chmod 770 /etc/gitea

۶. راه‌اندازی Gitea به‌صورت سرویس systemd

برای اجرای Gitea در پس‌زمینه و مدیریت آن با systemctl، فایل سرویس را دانلود کنید:

wget https://raw.githubusercontent.com/go-gitea/gitea/main/contrib/systemd/gitea.service \
-P /etc/systemd/system/

سپس سرویس را فعال و اجرا کنید:

systemctl daemon-reload
systemctl start gitea
systemctl enable gitea

بررسی وضعیت سرویس:

systemctl status gitea

۷. باز کردن پورت در فایروال (در صورت فعال بودن UFW)

اگر فایروال UFW فعال است، پورت پیش‌فرض Gitea را باز کنید:

ufw allow 3000/tcp

۸. انجام تنظیمات اولیه از طریق مرورگر

مرورگر را باز کرده و به آدرس زیر بروید:

http://ServerIP:3000

در صفحه نصب، تنظیمات زیر را انجام دهید:
تنظیمات پایگاه داده:

Database Type: SQLite3
Database Path:
/var/lib/gitea/data/gitea.db

تنظیمات عمومی برنامه:

• Site Title: نام دلخواه سایت
• Repository Root Path:

/home/git/gitea-repositories

• Git LFS Root Path:

/var/lib/gitea/data/lfs

• Run As Username: git
• Server Domain: دامنه یا آی پی سرور
• SSH Port: ssh پورت
• Gitea HTTP Listen Port: 3000

• Gitea Base URL:

http://your-domain-or-ip:3000

مرحله ۹: تکمیل نصب

یک کاربر مدیر ایجاد کرده و روی دکمه Install Gitea کلیک کنید. پس از اتمام نصب، وارد داشبورد مدیریتی می‌شوید و می‌توانید اولین ریپوزیتوری خود را ایجاد کنید.

روش دوم: نصب با Docker

۱. ایجاد فایل docker-compose.yml

version: "3"
networks:
gitea:
external: false
services:
server:
image: docker.gitea.com/gitea:1.25.4
container_name: gitea
environment:
- USER_UID=1000
- USER_GID=1000
restart: always
networks:
- gitea
volumes:
- ./gitea:/data
- /etc/timezone:/etc/timezone:ro
- /etc/localtime:/etc/localtime:ro
ports:
- "3000:3000"
- "222:22"

 

۲. اجرای Docker Compose

docker compose up -d

۳. دسترسی به Gitea:

سپس برای دسترسی به پنل کاربری آن به http://localhost:3000 بروید. برای بررسی داکیومنت رسمی و راه اندازی دیتابیس‌های مختلف به https://docs.gitea.com/installation/install-with-docker مراجعه کنید.

روش سوم: نصب روی Kubernetes

۱. اضافه کردن Helm Repository

helm repo add gitea-charts https://dl.gitea.com/charts
helm repo update

۲. نصب Gitea

helm install gitea gitea-charts/gitea -n gitea --create-namespace

۳. دسترسی با Port Forward

kubectl port-forward -n gitea svc/gitea-http 3000:3000

سپس برای دسترسی به پنل کاربری آن به http://localhost:3000 بروید.

جمع‌بندی

Gitea یک ابزار قدرتمند و سبک برای مدیریت ریپوزیتوری‌های گیت است. این سرویس برای تیم‌های کوچک و متوسط، استارتاپ‌ها و سازمان‌هایی که نگران حفاظت از اطلاعات هستند، بسیار مناسب است. با مزایای متعددی مانند سادگی، مصرف کم منابع و خود‌میزبانی، Gitea یک گزینه مناسب برای جایگزینی GitHub و GitLab است. اگرچه Gitea برخی محدودیت‌ها دارد، اما برای بسیاری از سازمان‌ها، مزایای آن بیشتر از معایبش است. نصب و راه‌اندازی Gitea نیز بسیار ساده است و می‌توان آن را در چند دقیقه آماده کرد.

سوالات متداول

آیا Gitea رایگان است؟

بله، کاملاً رایگان و متن‌باز است. هزینه فقط برای سرور و زیرساخت خواهد بود.

آیا Gitea بخشی از GitHub است؟

خیر، Gitea یک پروژه مستقل است و هیچ ارتباطی با GitHub ندارد، اگرچه از آن الهام گرفته شده است.

آیا Gitea برای کد منبع سازمان من مناسب است؟

بله، Gitea امکان کنترل کامل داده‌ها و نصب روی سرورهای خصوصی را فراهم می‌کند و برای سازمان‌هایی که امنیت اطلاعات برایشان مهم است، ایده‌آل است.