همه چیز درباره رک rack شبکه از انواع تا نحوه اجاره رک

رک‌ها یکی از اجزای کلیدی در زیرساخت دیتاسنتر و هاستینگ محسوب می‌شوند و نقش مهمی در نظم‌دهی، ایمن‌سازی و مدیریت تجهیزات شبکه و سرور دارند. بدون استفاده از رک، کنترل عواملی مانند خنک‌سازی، تامین برق پایدار، دسترسی فیزیکی و امنیت تجهیزات با مشکلات جدی همراه خواهد بود. شناخت دقیق مفهوم رک، انواع آن و کاربردهایی که در محیط‌های حرفه‌ای دارد، به کسب‌وکارها کمک می‌کند تصمیمات آگاهانه‌تری در زمینه نگهداری و توسعه زیرساخت‌های خود بگیرند و انتخاب مناسبی میان خرید یا اجاره فضای رک داشته باشند. در این مطلب از بخش آموزش سرور وبلاگ پارس‌پک، علاوه‌بر تعریف دقیق رک و انواع آن، به مفاهیمی مانند رک سرور، رک شبکه، فضای رک، کولوکیشن و نکات مهم در انتخاب و اجاره رک می‌پردازیم.

رک چیست؟

رک (Rack) یک محفظه فلزی استاندارد و ماژولار است که برای نصب، نگهداری و مدیریت تجهیزات شبکه و سرور طراحی شده است. رک‌ها معمولاً به‌صورت قفسه‌هایی عمودی با عرض استاندارد ۱۹ اینچ ساخته می‌شوند و امکان نصب تجهیزاتی مانند سرورهای رک‌مونت، سوئیچ شبکه، روتر، فایروال، UPS و PDU یا تجهیزات مدیریت کابل را فراهم می‌کنند. استفاده از رک باعث می‌شود تجهیزات به‌صورت منظم، ایمن و قابل‌مدیریت در کنار هم قرار بگیرند و جریان هوا، برق‌رسانی و دسترسی فیزیکی به‌شکل بهینه انجام شود. رک شبکه نیز در اصل همان ساختار رک است که تمرکز اصلی آن روی تجهیزات شبکه مانند سوئیچ‌ها، پچ پنل‌ها و روترها قرار دارد.

کاربردهای اتاق رک چیست؟

اتاق رک یا اتاق سرور فضایی کنترل‌شده در دیتاسنتر یا سازمان است که رک‌ها در آن مستقر می‌شوند. استفاده از رک در این فضا اهمیت بالایی دارد، زیرا باعث افزایش امنیت فیزیکی تجهیزات، بهبود خنک‌سازی، مدیریت بهتر کابل‌ها و کاهش خطاهای انسانی می‌شود. از مهم‌ترین کاربردهای رک می‌توان به میزبانی سرورها، تجمیع تجهیزات شبکه، بهینه‌سازی مصرف انرژی، افزایش آپتایم و ساده‌سازی عملیات نگهداری و مانیتورینگ اشاره کرد. در واقع یکی از ملزومات داشتن بهترین سرور، انتخاب رک مناسب است.

منظور از رک سرور چیست؟

رک سرور به رکی گفته می‌شود که به‌طور خاص برای میزبانی سرورهای رک‌مونت طراحی شده است. این نوع رک‌ها عمق و استحکام بیشتری دارند تا بتوانند وزن سرورها، UPS و تجهیزات جانبی را تحمل کنند. رک سرور نقش مهمی در زیرساخت سرور اختصاصی و کولوکیشن دارد، زیرا امکان استقرار ایمن و استاندارد سرورها را در دیتاسنتر فراهم می‌کند و شرایط لازم برای خنک‌سازی، برق پایدار و امنیت فیزیکی را مهیا می‌سازد.

مقایسه Rack شبکه و Rack سرور

رک شبکه معمولاً برای تجهیزات سبک‌تر مانند سوئیچ، پچ پنل و روتر استفاده می‌شود و عمق کمتری دارد، در حالی که رک سرور برای سرورهای رک‌مونت و تجهیزات سنگین‌تر طراحی شده و عمق و ظرفیت تحمل وزن بالاتری دارد. تمرکز رک شبکه بیشتر بر مدیریت کابل و دسترسی سریع است، اما رک سرور علاوه‌بر این موارد، بر خنک‌سازی مؤثر، توزیع برق و امنیت فیزیکی پیشرفته نیز تمرکز دارد.
جدول زیر مهم‌ترین تفاوت‌های این دو را نشان می‌دهد:

بررسی اجزای داخلی رک

رک از اجزای مختلفی تشکیل شده است که هر کدام نقش مشخصی دارند. این اجزا شامل موارد زیر هستند:

• ریل نصب تجهیزات
• واحد رک یا RU
• PDU یا واحد توزیع برق
• سیستم خنک‌کننده و فن‌ها
• تجهیزات مدیریت کابل
• UPS
• درب جلو و عقب قفل‌دار
• پنل‌های جانبی
• سنسورهای مانیتورینگ دما و رطوبت

انواع رک‌ها

در دنیای رک‌های سرور و تجهیزات IT، انواع مختلفی از ساختارهای رک وجود دارد که هرکدام طراحی و کاربرد خاص خود را دارند و بسته به نیاز نصب، فضا و هدف استفاده انتخاب می‌شوند. در ادامه انواع آن را بررسی می‌کنیم:

رک کابینتی (Cabinet Racks)

این رک‌ها محفظه‌های کاملاً بسته و ایمن هستند که دارای درب‌های قفل‌دار و پنل‌های جانبی هستند و تجهیزات داخل آن‌ها را از دسترسی غیرمجاز و آسیب‌های فیزیکی محافظت می‌کنند. کابینت‌ها مناسب دیتاسنترها و فضاهایی با نیاز به امنیت بالا هستند.

رک‌های قاب‌باز (Open-Frame Racks)

رک‌های قاب‌باز، بدون درب و پانل هستند و دسترسی سریع، نصب ساده و جریان هوای بهینه را فراهم می‌کنند. این مدل‌ها گزینه‌ای مقرون‌به‌صرفه برای محیط‌هایی هستند که نیازی به قفل‌گذاری و محافظت فیزیکی زیاد ندارند.

رک‌های دیواری (Wall-Mounted Racks)

این رک‌ها برای نصب مستقیم روی دیوار طراحی شده‌اند و به‌دلیل اشغال نکردن فضای کف، گزینه‌ای ایده‌آل برای دفاتر کوچک، کمدهای شبکه، کلاس‌های آموزشی یا بخش‌های IT با محدودیت فضا هستند.

رک‌های کم‌ارتفاع (Low-Profile Racks)

رک‌های کم‌ارتفاع، کوچک‌تر از رک‌های استاندارد بوده و در فضاهایی که ارتفاع محدود است یا تجهیزات کمی نصب می‌شود مانند فروشگاه‌ها، دفاتر کوچک، مدارس و اماکن اداری کاربرد دارند.

رک‌های قابل‌حمل (Portable/Mobile Racks)

این رک‌ها مجهز به چرخ هستند تا بتوان آن‌ها را به‌راحتی جابه‌جا کرد، برای موقعیت‌های موقت، رویدادها، نمایشگاه‌ها یا سناریوهای بازیابی سریع بسیار مناسب‌اند.

رک‌های خاص یا صنعتی (Industrial-Grade/Specialty Racks)

این دسته شامل رک‌هایی است که برای محیط‌های خاص طراحی شده‌اند، از جمله فضاهای بیرونی، شرایط جوی سخت، محیط‌های خطرناک یا کاربردهای تخصصی دیگر. این رک‌ها از نظر ساختار مقاوم‌تر بوده و در شرایط ویژه عملکرد قابل‌اطمینان ارائه می‌دهند.

رک‌های عمودی کم‌عمق (Vertical-Mount Racks)

رک‌های عمودی کم‌عمق با جهت‌گیری عمودی و عمق کم طراحی می‌شوند تا در فضاهای بسیار محدود مانند پشت دیوارها یا کمدهای کوچک نصب شوند و نیاز به فضا را به حداقل برسانند.

رک‌های ضدصدا (Sound-Proof/Acoustic Racks)

این نوع رک‌ها برای کاهش صدای تولید شده توسط تجهیزات در مکان‌هایی که نویز باید کاهش یابد مانند دفاتر یا استودیوها کاربرد دارند و با استفاده از مصالح عایق صدا طراحی شده‌اند.

فضای رک (Rack Space) چیست؟

فضای رک یا Rack Space به بخشی از رک در دیتاسنتر گفته می‌شود که به‌صورت یونیت (RU) به مشتریان اجاره داده می‌شود. هر یونیت معادل ۴.۴۴۵ سانتی‌متر ارتفاع است و بسته به تعداد یونیت موردنیاز، مشتری می‌تواند تجهیزات خود را در رک مستقر کند. اجاره فضای رک معمولاً همراه با خدماتی مانند برق پایدار، خنک‌سازی، اینترنت، امنیت فیزیکی و مانیتورینگ ارائه می‌شود.

تفاوت کولوکیشن با سرور اختصاصی و مجازی در چیست؟

در سرویس کولوکیشن، مشتری مالک سخت‌افزار سرور است و تنها فضای رک و زیرساخت دیتاسنتر را اجاره می‌کند. اما در سرور اختصاصی و سرور مجازی، سخت‌افزار متعلق به ارائه‌دهنده خدمات است و کاربر صرفاً از منابع آن استفاده می‌کند. کولوکیشن برای کسب‌وکارهایی مناسب است که نیاز به کنترل کامل روی سخت‌افزار دارند، در حالی که سرورهای اختصاصی و مجازی گزینه‌ای ساده‌تر و سریع‌تر برای میزبانی محسوب می‌شوند.

اجاره فضای رک چگونه انجام می‌شود؟

برای اجاره فضای رک، ابتدا نیازهای سخت‌افزاری، تعداد یونیت مورد نیاز، مصرف برق و پهنای باند مشخص می‌شود. سپس کسب‌وکارها می‌توانند از دیتاسنتر یا ارائه‌دهنده‌ای مانند پارس‌پک فضای رک متناسب با نیاز خود را اجاره کنند. این سرویس بیشتر برای شرکت‌ها، استارتاپ‌ها، ISPها و سازمان‌هایی مناسب است که سرور فیزیکی دارند و به دنبال محیطی امن و پایدار برای میزبانی آن هستند.

نکات مهم برای انتخاب رک مناسب

برای انتخاب رک مناسب، لازم است چند فاکتور کلیدی به‌صورت هم‌زمان بررسی شود تا تجهیزات شبکه و سرور در شرایط پایدار و ایمن نگهداری شوند. در ادامه به برخی از آن‌ها می‌پردازیم:

• ابعاد و تعداد یونیت رک: رک باید متناسب با تعداد تجهیزات فعلی انتخاب شود و فضای کافی برای توسعه آینده نیز در نظر گرفته شود تا در صورت افزایش سرورها یا تجهیزات جانبی، نیاز به تعویض رک نباشد.
• عمق و تحمل وزن: عمق رک و میزان تحمل وزن آن باید با نوع سرورها، UPS و سایر تجهیزات سنگین هماهنگ باشد تا از بروز مشکلات ساختاری جلوگیری شود.
• سیستم خنک‌کننده و جریان هوا: طراحی مناسب گردش هوا و استفاده از فن‌ها یا درب‌های مشبک نقش مهمی در جلوگیری از افزایش دما و حفظ عملکرد پایدار سرورها دارد.
• توزیع برق و PDU: نوع PDU و ظرفیت برق‌رسانی رک باید با مصرف تجهیزات سازگار باشد و امکان مدیریت و کنترل برق را به‌صورت ایمن فراهم کند.
• امنیت فیزیکی رک: وجود درب‌های قفل‌دار، پنل‌های جانبی مستحکم و امکان کنترل دسترسی، امنیت تجهیزات را در برابر دسترسی غیرمجاز تضمین می‌کند.
• کیفیت ساخت و استانداردها: استفاده از رک‌های استاندارد و باکیفیت باعث افزایش طول عمر تجهیزات و سهولت در نصب و نگهداری آن‌ها می‌شود.

جمع‌بندی

رک به‌عنوان یکی از اجزای اصلی زیرساخت دیتاسنتر و هاستینگ، نقش مهمی در نگهداری ایمن، منظم و بهینه تجهیزات شبکه و سرور ایفا می‌کند. شناخت تفاوت رک شبکه و رک سرور، آشنایی با انواع رک‌ها و درک مفهوم فضای رک و سرویس کولوکیشن به کسب‌وکارها کمک می‌کند متناسب با نیاز فنی و مقیاس فعالیت خود تصمیم‌گیری کنند. انتخاب رک مناسب با در نظر گرفتن ابعاد، ظرفیت، خنک‌سازی، توزیع برق و امنیت فیزیکی، علاوه‌بر افزایش پایداری سرویس‌ها، هزینه‌های نگهداری و ریسک‌های عملیاتی را نیز کاهش می‌دهد و زیرساختی مطمئن برای رشد آینده فراهم می‌کند.

سوالات متداول

تفاوت بین دیتاسنتر با فضای رک چیست؟

دیتاسنتر یک مرکز مجهز برای میزبانی تجهیزات IT است، در حالی که فضای رک بخشی از دیتاسنتر است که برای نگهداری تجهیزات سخت افزاری، مثلا یک سرور، استفاده می‌شود.

چرا از رک استفاده کنیم؟

رک باعث افزایش امنیت فیزیکی، بهبود خنک‌سازی، مدیریت بهتر کابل‌ها و دسترسی ساده‌تر به تجهیزات شبکه و سرور می‌شود.

تفاوت رک و کولوکیشن در چیست؟

رک یک محفظه فیزیکی برای نصب تجهیزات است، اما کولوکیشن سرویسی است که شامل اجاره فضای رک به‌همراه زیرساخت دیتاسنتر می‌شود.

رک چیست؟

رک یک قفسه فلزی استاندارد برای نصب و نگهداری تجهیزات شبکه و سرور در دیتاسنترها و اتاق‌های سرور است.