همه چیز درباره نحوه و شرایط ثبت دامنه edu

دامنه edu یکی از شناخته‌شده‌ترین پسوندهای اینترنتی در میان موسسات آموزشی جهان است. فقط مراکز آموزشی تایید شده می‌توانند از دامنه edu استفاده کنند و ثبت آن فقط برای مراکز آموزشی معتبر در ایالات متحده آمریکا امکان‌پذیر است. در واقع ثبت این نوع دامنه در ایران ممکن نیست. این دامنه نشان می‌دهد که پشت وب‌سایت، یک نهاد علمی رسمی قرار دارد و محتوای آن قابل استناد است. اگر شما مدیر یک مرکز آموزشی، توسعه‌دهنده وب یا فردی هستید که می‌خواهد درباره اعتبار دامنه‌ها اطلاعات بیشتری به دست آورد، در ادامه این مقاله از بخش آموزش دامنه به تمام پرسش‌هایتان درباره اینکه دامنه edu چیست، چه کاربردی دارد و چرا این‌قدر ویژه است، پاسخ خواهیم داد.

دامنه edu چیست؟

دامنه edu یکی از دامنه‌های سطح بالا یا Top-Level Domain‌ در نظام نام‌گذاری اینترنت است که برای نهادهای آموزشی معتبر طراحی شده است. پسوند .edu از همان ابتدا زیر نظر نهاد بین‌المللی ICANN تعریف شد تا فقط در اختیار موسسات آموزشی رسمی و معتبر قرار گیرد. مدیریت و صدور این دامنه بر عهده سازمان EDUCAUSE است؛ نهادی که با نظارت ICANN فعالیت می‌کند و وظیفه دارد مطمئن شود که هر دامنه edu واقعا به یک مرکز آموزشی مورد تایید تعلق دارد.
وقتی ما نام‌هایی مانند harvard.edu یا mit.edu را می‌بینیم، پشت آن یک سیستم تاییدشده وجود دارد که فقط به دانشگاه‌ها و موسسات آموزشی واجد شرایط اجازه ثبت می‌دهد. به همین دلیل دامنه edu یکی از محدودترین و درعین‌حال معتبرترین پسوندهای اینترنتی به شمار می‌رود و نشانه‌ای از رسمیت و اعتبار در دنیای آموزش است. برای آشنایی بیشتر با مفهوم کلی دامنه مقاله دامنه چیست؟ را بخوانید.

تاریخچه دامنه edu

دامنه edu از نخستین پسوندهایی بود که در سال ۱۹۸۵ به‌همراه دامنه‌های com و org ایجاد شد. در آن زمان هدف از تعریف این دامنه‌ها سامان‌دهی فضای اینترنت و تفکیک نوع فعالیت وب‌سایت‌ها بود. مدیریت دامنه edu ابتدا در اختیار شرکت Network Solutions قرار داشت و هر موسسه‌ای که ماهیت آموزشی داشت می‌توانست آن را ثبت کند.
با گسترش اینترنت و افزایش تعداد درخواست‌ها، نیاز به قانون‌گذاری دقیق‌تر احساس شد. به همین دلیل در دهه ۹۰ میلادی تصمیم گرفته شد که ثبت دامنه edu فقط برای دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی معتبر امکان‌پذیر باشد. در سال ۲۰۰۱، مسئولیت اصلی این دامنه به سازمان EDUCAUSE واگذار شد تا تحت نظارت ICANN فرایند صدور و مدیریت آن را انجام دهد. از آن زمان، دامنه edu به‌صورت رسمی مخصوص موسسات آموزشی تایید شده تعریف شد. برخی دامنه‌های قدیمی‌تر نیز که پیش از اجرای قوانین جدید ثبت شده بودند، همچنان فعال‌اند و به آن‌ها دامنه‌های Grandfathered گفته می‌شود.

چه کسانی می‌توانند دامنه edu ثبت کنند؟

دامنه edu برای همه قابل ثبت نیست و تنها گروه مشخصی از نهادهای آموزشی می‌توانند از آن استفاده کنند. طبق قوانین رسمی EDUCAUSE و نظارت ICANN، فقط موسساتی مجاز به ثبت این دامنه هستند که از سوی دولت آمریکا به‌عنوان مرکز آموزش عالی معتبر شناخته شده‌اند. این دامنه معمولا به دانشگاه‌ها، کالج‌ها، شبکه‌های آموزش عالی ایالتی و انجمن‌های آموزشی رسمی تعلق می‌گیرد.
اگر شما مدیر یکی از این نهادها باشید، می‌توانید برای ثبت دامنه edu درخواست دهید، اما باید مدارک اعتبارسنجی موسسه خود را ارائه کنید. موسسات خصوصی، مدارس، یا سازمان‌های غیردولتی که مجوز آموزشی رسمی ندارند، اجازه ثبت این دامنه را ندارند. علاوه بر این، هر مرکز آموزشی فقط می‌تواند یک دامنه edu فعال داشته باشد تا از استفاده تجاری یا موازی جلوگیری شود. البته برخی از دامنه‌هایی که پیش از اجرای قوانین جدید ثبت شده‌اند هنوز فعال‌اند و به‌عنوان دامنه‌های قدیمی شناخته می‌شوند.

مزایای استفاده از دامنه edu

دامنه edu بخشی از هویت آموزشی موسسات معتبر به شمار می‌آید. این دامنه به‌دلیل محدودیت ثبت و نظارت سخت‌گیرانه، ارزش ویژه‌ای در میان نهادهای علمی دارد و استفاده از آن مزایای متعددی به همراه دارد:

• اعتبار و رسمیت در فضای آموزش، چون فقط مراکز آموزشی معتبر اجازه استفاده از این دامنه را دارند.
• اعتماد کاربران به محتوا و اطلاعات منتشر شده در سایت، به دلیل پشتوانه رسمی و ساختار نظارتی EDUCAUSE.
• بهبود جایگاه در نتایج جست‌وجو، چون موتورهای جست‌وجو دامنه‌های edu را منابع قابل اعتماد می‌دانند.
• امنیت بالاتر در برابر جعل یا فیشینگ، به‌دلیل تایید مستندات هر متقاضی پیش از ثبت.
• ایجاد برند آموزشی قدرتمند و تصویر حرفه‌ای برای دانشگاه یا مرکز علمی.
• امکان استفاده از ایمیل رسمی با پسوند edu و بهره‌مندی از تخفیف در سرویس‌های Google Workspace و Microsoft 365.

موسساتی که از دامنه edu استفاده می‌کنند، نه‌تنها اعتبار دیجیتال بالاتری به‌دست می‌آورند، بلکه ارتباطشان با جامعه علمی و فناوری نیز قوی‌تر می‌شود.

چگونه دامنه edu ثبت کنیم؟

ثبت دامنه edu فقط از طریق مسیر رسمی انجام می‌شود و هیچ شرکت دیگری اجازه صدور آن را ندارد. اگر شما مدیر یک دانشگاه یا مرکز آموزش عالی هستید و شرایط لازم را دارید، مراحل ثبت به‌صورت زیر است:

۱. ورود به سایت EDUCAUSE

ابتدا باید وارد پورتال رسمی EDUCAUSE.edu شوید. در این سایت تمام اطلاعات مربوط به شرایط ثبت، مدارک لازم و فرم درخواست وجود دارد. انتخاب گزینه Request a new .edu domain آغاز فرایند ثبت است.

۲. ارسال مدارک و تایید صلاحیت

در این مرحله موسسه باید مدارک رسمی خود را که نشان‌دهنده اعتبار آموزشی و مجوز فعالیت از دولت آمریکاست، ارسال کند. پس از بررسی مدارک تیم EDUCAUSE نتیجه را معمولا در چند روز کاری اعلام می‌کند.

۳. پرداخت هزینه و فعال‌سازی دامنه

پس از تایید، هزینه سالانه حدود ۷۷ دلار دریافت می‌شود. سپس دامنه فعال شده و شما می‌توانید از طریق پورتال EDUCAUSE تنظیمات DNS و اطلاعات تماس را مدیریت کنید. هر موسسه فقط مجاز به داشتن یک دامنه edu فعال است تا از ثبت‌های تکراری جلوگیری شود.

۴. گزینه‌های جایگزین برای موسسات خارج از آمریکا

اگر موسسه آموزشی شما در کشور دیگری فعالیت دارد، می‌توانید از دامنه‌های مشابه مانند edu.ir، ac.uk یا edu.au استفاده کنید که ساختاری شبیه دامنه edu دارند و برای مراکز آموزشی هر کشور صادر می‌شوند.

تفاوت دامنه edu با سایر دامنه‌ها چیست؟

تمام دامنه‌ها در ظاهر شبیه هم هستند، اما در هدف و شیوه ثبت، تفاوت‌های مهمی دارند. دامنه edu برخلاف دامنه‌های عمومی مثل com یا org، مخصوص موسسات آموزشی معتبر است و قوانین سخت‌گیرانه‌تری برای صدور آن وجود دارد. در جدول زیر تفاوت‌های اصلی بین دامنه edu و چند دامنه پرکاربرد دیگر را می‌بینید:

همان‌طور که می‌بینیم دامنه edu تنها دامنه‌ای است که ثبت آن نیاز به تایید رسمی دارد و مالکیت آن محدود به نهادهای آموزشی معتبر است. این ویژگی باعث می‌شود هر وب‌سایت با پسوند edu، در نگاه کاربران نشانه‌ای از اعتماد، رسمیت و پشتوانه علمی باشد.

جمع‌بندی

در طول این راهنما یاد گرفتیم که edu از نخستین دامنه‌های اینترنت بوده، چه روند دقیقی برای ثبت دارد و چرا از نظر امنیت، سئو و اعتماد عمومی جایگاه ویژه‌ای دارد. تفاوت آن با دامنه‌های عمومی مانند com یا org در همین انحصار و ساختار نظارتی است که باعث می‌شود هر وب‌سایت با این پسوند، نشانه‌ای از اعتبار علمی باشد. ما وقتی از دامنه edu صحبت می‌کنیم، در واقع از استانداردی جهانی حرف می‌زنیم که هویت دیجیتال آموزش را در فضای اینترنت تعریف کرده است.

سوالات متداول

آیا کاربران خارج از آمریکا هم می‌توانند دامنه edu ثبت کنند؟

خیر دامنه edu فقط برای موسسات آموزشی دارای مجوز رسمی در آمریکا قابل ثبت است. سایر کشورها دامنه‌های مشابه مانند edu.ir یا ac.uk دارند که مخصوص نهادهای آموزشی کشوری هستند.

هزینه ثبت دامنه edu چقدر است؟

هزینه ثبت و تمدید سالانه ۶۵ دلار است و فرایند تایید مدارک و نگهداری فنی آن توسط EDUCAUSE انجام می‌شود.

اگر موسسه‌ای اعتبار آموزشی خود را از دست بدهد، چه اتفاقی برای دامنه edu آن می‌افتد؟

در صورت لغو مجوز رسمی موسسه، EDUCAUSE دامنه مربوطه را غیرفعال کرده و پس از مدتی آن را حذف می‌کند.

تفاوت دامنه edu و edu.ir چیست؟

دامنه edu تحت نظارت EDUCAUSE و ICANN در سطح بین‌المللی است، اما edu.ir توسط ایرنیک در ایران مدیریت می‌شود و فقط برای مراکز آموزشی ایرانی صادر می‌گردد.