آموزش ساخت شناسه ایرنیک برای ثبت دامنه IR

آیا می‌دانستید که برای ثبت دامنه ir، فقط آزاد بودن دامنه کافی نیست؟ کنار تمام قوانین و مقررات ثبت دامنه ملی، ساخت شناسه ایرنیک از موارد الزامی است که کمتر شناخته شده اما برای ثبت دامنه ملی الزامی است. در این مطلب از بخش آموزش ایرنیک در بلاگ پارس‌پک، ابتدا بررسی می‌کنیم که نیک هندل چیست و سپس نحوه ثبت آن در سایت ایرنیک را به‌صورت کامل و تصویری یاد می‌گیریم.

شناسه ایرنیک (Nic Handle) چیست؟

شناسه ایرنیک یک شناسه اختصاصی است که برای شناسایی مالک دامنه‌های ملی ایران در سامانه ایرنیک استفاده می‌شود. به‌بیان ساده، وقتی می‌خواهید دامنه‌ای با پسوندهای ملی بسازید، ایرنیک باید بداند که این دامنه قرار است به نام چه شخص، شرکت یا سازمانی ثبت شود. این شناسه شامل اطلاعات هویتی، اطلاعات تماس و مشخصات مالک دامنه است و بعد از ساخت آن، می‌توانید از همان شناسه برای ثبت دامنه، مدیریت دامنه‌های قبلی، تغییر رابط‌های دامنه یا انجام تنظیمات مربوط به مالکیت دامنه استفاده کنید.
توجه داشته باشید که به‌جز پسوند .ir که معروف‌ترین پسوند دامنه‌های ملی است، با Nic Handle می‌توانید دامنه‌هایی با پسوندهای دیگر هم بسازید. تمام پسوندهای ارائه شده در سامانه ایرنیک در ادامه لیست شده‌اند:

• ir
• ac.ir
• co.ir
• gov.ir
• id.ir
• net.ir
• org.ir
• sch.ir

در تصویر زیر، نحوه انتخاب پسوند دامنه در سامانه ایرنیک نشان داده شده‌است:

چرا به شناسه ایرنیک نیاز داریم؟

سوال مهم بعدی این است که دلیل ساختن Nic Handle چیست؟ اصلا چرا باید این شناسه را بسازیم؟ همان‌طور که در مقدمه و در قسمت قبلی هم به‌صورت خلاصه توضیح داده شد، برای ثبت دامنه‌های ملی ایران، ایرنیک باید بتواند مالک دامنه را شناسایی کند و اطلاعات او را در سامانه خود ثبت کند؛ به همین دلیل به شناسه ایرنیک نیاز داریم.
این شناسه مثل یک حساب کاربری رسمی برای مدیریت دامنه‌های ملی ایران عمل می‌کند و بدون آن نمی‌توانید دامنه را به نام خود ثبت کنید. علاوه بر ثبت دامنه، برای کارهایی مثل تمدید، انتقال، تغییر رابط‌های دامنه، ویرایش اطلاعات مالکیت و مدیریت دامنه‌های ثبت‌شده هم به نیک هندل نیاز خواهید داشت. به همین دلیل بهتر است قبل از شروع فرایند خرید دامنه، شناسه ایرنیک خود را بسازید تا هنگام ثبت دامنه با توقف یا خطا روبه‌رو نشوید.

آموزش ساخت شناسه ایرنیک

در این قسمت نحوه گرفتن شناسه ایرنیک را به‌صورت کامل، یعنی از ثبت‌نام و ساخت حساب کاربری تا دریافت شناسه، توضیح می‌دهیم:

ثبت نام در ایرنیک

اولین قدم، ثبت نام در ایرنیک است. برای ثبت‌نام در این سامانه، ابتدا وارد سایت آن به نشانی new.nic.ir شده و روی دکمه ثبت‌نام کلیک کنید.

ساخت حساب کاربری در ایرنیک

در صفحه‌ باز شده، باید مشخص کنید که ثبت‌نام را به‌عنوان چه شخصیتی انجام می‌دهید. در این قسمت که تصویر آن هم در شکل زیر نشان داده شده، امکان ثبت‌نام به‌عنوان شخصیت‌های زیر وجود دارد:

• شخص حقیقی
• شرکت، موسسه یا نهاد غیردولتی
• وزارتخانه، سازمان یا شرکت دولتی
• مرکز آموزشی و پژوهشی

این آموزش را با فرض انتخاب «شخص حقیقی» ادامه می‌دهیم. پس از کلیک روی دکمه «ادامه» وارد صفحه‌ای می‌شوید که باید کد ملی خود را در آن وارد کنید:

در صورتی‌که با کد ملی وارد شده، قبلا در سایت ایرنیک ثبت‌نام کرده باشید، در همین مرحله با پیغام خطا «کد ملی از قبل وجود دارد» مواجه می‌شوید.با وارد کردن شماره ملی جدید، صفحه زیر را می‌بینید. در این صفحه باید ایمیل خود را وارد کنید:

بعد از وارد کردن ایمیل، یک کد تایید به همان آدرس ایمیل برایتان ارسال می‌شود. برای پیدا کردن آن باید وارد ایمیل خود شوید و پیغام تایید ثبت‌نام ایرنیک را باز کنید. سپس کد ارسال شده را در کادر مخصوص آن وارد نمایید:

اکنون وارد صفحه‌ای می‌شوید که باید در آن اطلاعات هویتی، نشانی پستی و همچنین تنظیمات امنیتی حساب کاربری خود را وارد کنید. تمام اطلاعاتی که در کنار آن‌ها علامت ستاره قرمز رنگ دیده می‌شود، موارد اجباری برای ثبت‌نام و دریافت شناسه ایرنیک هستند.

پس از اینکه تمام اطلاعات موردنیاز را وارد کردید، روی دکمه «بازنگری»‌ کلیک کنید. در این‌صورت صفحه‌ای مشابه با تصویر زیر نشان داده می‌شود:

پس از اطمینان از درست بودن تمام اطلاعات، روی دکمه «تایید و ادامه» کلیک کنید تا به سامانه «هدا» (مخفف هویت دیجیتال ایرانیان) منتقل شوید. توجه داشته باشید که احراز هویت در سامانه هدا فقط از طریق تلفن همراه هوشمند امکان‌پذیر است.

ثبت‌نام در سامانه هدا

با ثبت‌نام و احراز هویت در سامانه هدا، روند احراز هویت در سایت ایرنیک هم به‌صورت خودکار انجام می‌شود. اگر قبلاً در این سامانه ثبت‌نام نکرده‌اید، ابتدا روی عبارت «ثبت‌نام کنید» کلیک کنید:

اطلاعات موردنیاز را در فرم وارد کنید، گزینه پذیرش قوانین و مقررات را فعال کنید و سپس روی دکمه «شروع ثبت‌نام» کلیک کنید. در این‌صورت یک کد امنیتی به شماره تلفن همراه وارد شده ارسال خواهد شد. این کد را در صفحه بعد وارد کرده و روی دکمه «تایید»‌ کلیک کنید. پس از تایید کد امنیتی، برای ادامه روند ساخت شناسه ایرنیک، حدود ۱۵ دقیقه فرصت دارید تا اپلیکیشن هدا را نصب کنید.

ورود و احراز هویت در سامانه هدا

پس از نصب، وارد اپلیکیشن شوید. شماره ملی خود را در همان صفحه اول وارد کرده و سپس دکمه «دریافت کد» را بزنید. کدی که به شماره تلفن همراه شما ارسال شده است را در صفحه جدیدی که برایتان باز می‌شود وارد کنید.

پس از وارد کردن کد تایید، وارد پروفایل کاربری خود در سامانه هدا می‌شوید. توجه داشته باشید که اطلاعات درج شده در پروفایل کاربری شما، ممکن است کمی با تصویر زیر اختلاف داشته باشد؛ اما با این‌حال کلیات یکی است:

روی دکمه «شروع عملیات» کلیک کنید. در این‌صورت وارد مرحله بعد می‌شوید. در این مرحله احراز هویت شما توسط فاکتورهای تشخیص چهره انجام می‌شود:

روی دکمه «تطبیق تصویر چهره» کلیک کنید. تصویر چهره خود را با استفاده از دوربین موبایل خود ثبت کنید و منتظر پاسخ تایید انجام مراحل باشید:

ورود مجدد به سایت ایرنیک و دریافت شناسه کاربری

دوباره وارد سایت ایرنیک شوید و با وارد کردن اطلاعات کاربری، پروفایل خود را باز کنید. از منوی سمت راست، گزینه «مشخصات شناسه» را از قسمت «شناسه» انتخاب کنید. با کلیک روی این گزینه، کلیه اطلاعات مربوط به خود را در سمت راست مشاهده می‌کنید. یکی از گزینه‌هایی که در این قسمت وجود دارد، «شناسه» است؛ این همان شناسه ایرنیک است که برای ثبت دامنه ملی به آن نیاز دارید.

نیک هندل چه اطلاعاتی را در خود نگهداری می‌کند؟

یکی از سوالات دیگری که باید به آن بپردازیم این است که اطلاعات نگه‌داری شده در نیک هندل کدامند؟ تصویر زیر می‌تواند پاسخ این سوال را مشخص کند:

با توجه به تصویر بالا، می‌توان به این نتیجه رسید که شناسه ایرنیک اطلاعات زیر را نگهداری می‌کند:

• نوع شناسه شامل حقیقی، شرکت، موسسه آموزشی یا وزارت‌خانه و ارگان دولتی
• پست الکترونیک ثبت‌ شده
• نام صاحب شناسه
• نام سازمان (در صورت وجود)
• کد ملی
• نشانی
• رابطه‌های مجاز

انواع شناسه ایرنیک

انواع شناسه‌های ایرنیک به ۵ دسته‌بندی کلی تقسیم می‌شوند که در این بخش به معرفی و بررسی آن‌ها می‌پردازیم:

شناسه شخص حقیقی

این شناسه مخصوص افراد عادی برای راه‌اندازی انواع سایت‌های شخصی، فریلنسری یا کسب‌وکارهای مستقل است. پسوندهای مجاز آن عبارتند از: .ir و پسوند اختصاصی .id.ir

شناسه شرکت‌ها، موسسات یا نهادهای غیردولتی

مخصوص شرکت‌های تجاری خصوصی، موسسات غیرتجاری، انجمن‌ها و نشریات است و استفاده از آن تنها با با ارائه شماره ثبت ممکن می‌شود. پسوندهای مجاز آن عبارتند از: .ir ،.co.ir ،.org.ir و .net.ir

شناسه وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها یا شرکت‌های دولتی

برای سازمان‌ها، وزارتخانه‌ها، شهرداری‌ها و ارگان‌های وابسته به قوای سه‌گانه می‌توان با ارائه نامه رسمی، از پسوندهای .ir ،.gov.ir و .co.ir استفاده کرد.

شناسه مراکز آموزشی و پژوهشی

این شناسه ویژه‌ی دانشگاه‌ها، مدارس، موسسات آموزش عالی و مراکز تحقیقاتی دارای مجوز از آموزش‌وپرورش یا وزارت علوم است و پسوندهای مجاز آن شامل .ir ،.ac.ir و .sch.ir است.

شناسه محدود

شناسه محدود حالت خاصی برای اشخاص حقیقی است و برای ثبت آن نیازی به احراز هویت کامل نیست. این شناسه امکان مالکیت دامنه را ندارد و صرفا برای تعریف شدن به عنوان رابط فنی یا رابط مالی دامنه‌های دیگران استفاده می‌شود.

در جدول زیر، انواع دامنه‌های قابل ثبت توسط شخصیت‌های مختلف درج شده‌است:

نوع	دامنه‌های قابل ثبت
حقیقی	.ir
	.id.ir
شرکت، موسسه یا نهاد غیردولتی	.ir
	.co.ir
	.org.ir
	.net.ir
وزارتخانه، سازمان یا شرکت دولتی	.ir
	.co.ir
	.gov.ir
مرکز آموزشی و پژوهشی	.ir
	.sch.ir
	.ac.ir
	.org.ir

نیک هندل در انتقال دامنه چه نقشی دارد؟

نیک هندل نقش شناسنامه مالک دامنه را دارد. وقتی قرار است یک دامنه ir. از شخصی به شخص دیگر منتقل شود، ایرنیک باید بداند مالک قبلی چه کسی بوده و دامنه قرار است به شناسه کدام شخص یا سازمان منتقل شود. در این مرحله، نیک هندل مالک جدید به‌عنوان مقصد انتقال استفاده می‌شود و اطلاعات مالکیت دامنه بر اساس همان شناسه در سامانه ایرنیک ثبت می‌شود. به همین دلیل اگر قصد خرید دامنه از فرد دیگری را دارید یا می‌خواهید دامنه‌ای را به نام شخص یا شرکت دیگری منتقل کنید، ساخت شناسه ایرنیک برای مالک جدید یکی از اولین کارهایی است که باید انجام شود.

در صورت فراموشی نیک هندل، چه کاری باید کنیم؟

در صورتی‌که نیک هندل خود را فراموش کرده و الان به آن نیاز دارید، به‌سادگی می‌توانید وارد پنل کاربری خود در سایت ایرنیک شوید و از طریق منوی سمت راست و انتخاب گزینه «مشخصات شناسه»، به اطلاعات کامل شناسه خود دسترسی پیدا کنید.
اما یکی از مهم‌ترین مشکلاتی که کاربران برای استفاده از نیک هندل دارند، فراموشی پاسخ محرمانه‌ای است که در هنگام ثبت‌نام وارد کرده‌اند. در صورتی‌که شما هم با این مشکل روبه‌رو شده‌اید، باید پاسخ محرمانه جدید را طی یک نامه رسمی با فرمتی که خود ایرنیک ارائه داده است، همراه با کپی مدارک شناسایی به «سامانه ارسال مدارک ایرنیک»‌ به نشانی www.nic.ir/Upload_Document ارسال شود. با توجه به پرچالش بودن این روند، پس از ساخت شناسه ایرنیک، حتماً پاسخ محرمانه را در جایی مطمئن یادداشت کنید.

جمع‌بندی

نیک هندل (Nic Handle) شناسنامه شما در سایت ایرنیک است. اطلاعات این شناسنامه به شما اجازه می‌دهند تا خرید دامنه‌ ir را انجام دهید. اما نحوه ساخت شناسه ایرنیک یکی از چالش‌هایی است که معمولا کاربران با آن روبه‌رو می‌شوند. در این مطلب از بلاگ پارس‌پک، ابتدا توضیح داده‌ایم که شناسه کاربری ایرنیک چیست و چه کاربردی دارد و سپس نحوه ثبت آن را در ۶ مرحله کاملا تصویری، توضیح داده‌ایم.

سوالات متداول

شناسه ایرنیک چیست؟

نیک هندل یا شناسه ایرنیک، یک شناسه اختصاصی در سامانه ایرنیک است که برای شناسایی مالک دامنه‌های ملی ایران استفاده می‌شود. برای ثبت دامنه ملی، ابتدا باید مراحل ساخت شناسه ایرنیک را انجام دهید تا دامنه بتواند با اطلاعات هویتی شما ثبت و مدیریت شود.

آیا بدون شناسه ایرنیک می‌توان دامنه .ir ثبت کرد؟

خیر. برای ثبت دامنه‌های ملی ایران، داشتن شناسه ایرنیک ضروری است. این شناسه مشخص می‌کند که دامنه قرار است به‌نام چه شخص، شرکت یا سازمانی ثبت شود.

اگر نیک هندل خود را فراموش کنیم، دامنه از دست می‌رود؟

خیر. فراموش کردن نیک هندل به معنی از دست رفتن دامنه نیست. می‌توانید از طریق ایمیل ثبت‌شده، حساب کاربری ایرنیک یا اطلاعات دامنه در سامانه nic.ir شناسه خود را پیدا کنید.

آیا برای هر دامنه باید یک شناسه ایرنیک جداگانه بسازیم؟

خیر. بعد از ساخت یک شناسه ایرنیک، می‌توانید از همان شناسه برای ثبت و مدیریت چند دامنه ir. استفاده کنید. فقط باید دقت کنید اطلاعات هویتی و تماس در شناسه شما درست و به‌روز باشد.