Protocol چیست و چه نقشی در شبکه دارد؟

Protocol چیست؟
Avatar
نویسنده: علیرضا برزودی
دوشنبه 19 تیر 1402
مطالعه: ۱۶ دقیقه ۰ نظر ۱۳۴۰ بازدید

Protocol چیست؟ در دنیای ارتباطات و شبکه‌ها، Protocol نقش بسیار مهمی ایفا می‌کند و به‌منظور برقراری اتصالات و ارسال اطلاعات بین کامپیوتر‌ها در حکم زبانی مشترک است و به‌‌خصوص برای وب‌‌مسترها اهمیت دارد تا با پروتکل‌های استاندارد آشنایی داشته باشند. در این مقاله از بلاگ پارس پک، قصد داریم چیستی و عملکرد Protocol و نقش آن در ارتباطات شبکه را بررسی کنیم؛ پس تا پایان با ما همراه باشید.

Protocol چیست؟

پروتکل Protocol به‌عنوان مجموعه‌ای از قانون‌ها و فرمت‌ها برای تبادل داده‌ها و ارسال پیام‌ها بین دستگاه‌ها در شبکه‌ها استفاده می‌شود که اجازه ارسال و دریافت اطلاعات را به دستگاه‌ها می‌دهند و تضمین می‌کنند که ارتباطات در شبکه درست و مؤثر برقرار می‌شود.
تاریخچه Protocol به ابتدای ظهور شبکه‌های کامپیوتری بازمی‌گردد. در اوایل دهه ۱۹۶۰، زمانی‌که شبکه‌های کامپیوتری اولیه ظهور کردند، نیاز به قانو‌ن‌ها و قراردادهای مشترک برای ارتباطات میان دستگاه‌ها به‌وجود آمد. از آن زمان به‌بعد، پروتکل‌ها با توسعه و پیشرفت فناوری شبکه‌ها، تغییرات و بهبودهایی را تجربه کردند. TCP/IP که امروزه به‌عنوان مجموعه‌ای از Protocol‌ها برای ارتباط در اینترنت استفاده می‌شود، ابتدا در دهه ۱۹۷۰ به‌عنوان استانداردی برای شبکه ARPANET توسعه یافت و پس‌از‌آن، به استاندارد اصلی برای ارتباطات شبکه تبدیل شد.

در شبکه، پروتکل مجموعه‌ای از قانون‌ها و دستورالعمل‌ها برای ارتباط بین داده‌هاست. پروتکل‌های شبکه مانند زبانی مشترک برای کامپیوترها هستند تا بدون توجه به یکدیگر، بتوانند با‌هم ارتباط برقرار کنند. پروتکل شبکه مجموعه‌ای از قوانین تعیین‌شده است که نحوه قالب‌بندی و ارسال و دریافت داده‌ها را مشخص می‌کند تا مقاصد شبکه کامپیوتری، از‌جمله کامپیوتر‌ها، سرورها، روترها و ماشین‌های مجازی با وجود تفاوت‌ها در زیرساخت‌ها یا استانداردهای خود، بتوانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.

کاربرد پروتکل در ارتباطات و اتصالات شبکه

بعد از اینکه دانستیم Protocol چیست، بد نیست با اهمیت و جایگاه آن نیز آشنا شویم. یکی از کاربردهای پروتکل، تضمین امنیت ارتباطات است. با تعیین قانون‌ها و فرمت‌های مناسب، Protocol دستگاه‌ها را مجبور می‌کند تا در ارتباط با یکدیگر از رمزنگاری و مکانیزم‌های امنیتی استفاده کنند. این چهارچوب‌ به دستگاه‌ها کمک می‌کند تا از دسترسی غیرمجاز و تهدیدهای امنیتی محافظت کنند و در امنیت باقی بمانند.
همچنین، Protocol در ارتباطات شبکه نقش مهمی در افزایش کارایی ایفا می‌کند. پروتکل با تعیین قانون‌های صحیح و استفاده از فرمت‌های بهینه، می‌تواند به دستگاه‌ها کمک کند تا اطلاعات را با سرعت بسیار زیاد منتقل کنند و عملکرد شبکه را بهبود دهند. این امر در ارتباطِ همراه با انتقال داده‌های حجیم و زمان‌بر مانند فایل‌ها و رسانه‌ها، بسیار اهمیت دارد.

اهمیت دیگر Protocol در تضمین صحت ارتباطات است. با استفاده از قانون‌ها و فرمت‌های مشخص، Protocol تضمین می‌دهد که اطلاعات به‌درستی و بدون خطا در شبکه منتقل می‌شوند. این ضمانت از ابتدای ارسال تا دریافت داده‌ها را کنترل و از بروز خطاها و اختلال‌ها در ارتباطات جلوگیری می‌کند.

با‌توجه‌به اهمیت Protocol در ارتباطات و اتصالات شبکه، درک صحیح این مفهوم ضروری است و استفاده از پروتکل‌های مناسب در شبکه‌ها، بهبود درخورتوجهی به‌همراه خواهد داشت.

IP چیست و چگونه کار می‌کند؟ انواع آدرس آی‌پی کدام‌اند و چه تفاوت‌هایی با هم دارند؟ در مقاله زیر بخوانید.

آی پی چیست؟

نحوه عملکرد Protocol

در تبادل داده‌ها، دستگاه‌ها براساس قوانین مشخص‌شده Protocol داده‌هایشان را به بسته‌های کوچک‌تر تقسیم و آن‌ها را به‌صورت سریالی یا موازی ارسال می‌کنند. هنگام دریافت، دستگاه مقصد داده‌ها را با استفاده از فرمت‌های مشخص‌شده پروتکل تجزیه‌و‌تحلیل و آن‌ها را بازسازی می‌کند.

استفاده از قانون‌ها و فرمت‌ها در پروتکل برای اطمینان از این موضوع است که دستگاه‌ها به‌درستی با یکدیگر ارتباط برقرار و تعامل می‌کنند. قوانین نحوه بسته‌بندی داده‌ها، انتقال آن‌ها از‌طریق شبکه، احراز هویت، تصحیح خطاها و مکانیزم‌های کنترل جریان و کنترل خطا را تعیین می‌کنند. فرمت‌ها نیز وظیفه ترجمه و تفسیر داده‌ها را برای دستگاه‌ها برعهده خواهند داشت.

بعد از اینکه متوجه شدیم پروتکل چیست و نحوه عملکردش چگونه است، باید بدانیم که Protocol چگونه تضمین می‌کند که دستگاه‌ها با یکدیگر هماهنگ باشند و ارتباطات شبکه به‌درستی و به‌طورایمن برقرار شود.

پروتکل چیست؟
Protocol چیست؟

انواع Protocol

در دنیای شبکه‌ها، Protocol‌های متعددی وجود دارند که برای ارتباطات و ارسال داده‌ها به‌کار می‌آیند. پروتکل‌ها را می‌توان به دو دسته اصلی تقسیم کرد:

۱. پروتکل‌های شبکه‌ای؛

۲.  دیگر پروتکل‌ها.

پروتکل‌های شبکه‌ای

  • TCP/IP: این پروتکل یکی از پروتکل‌های مهم‌ و پرکاربردی است که برای انتقال داده‌ها بین دستگاه‌های شبکه، تجزیه‌و‌تحلیل بسته‌ها، مدیریت اتصالات و ارسال پیام‌ها استفاده می‌شود.
  • HTTP: این Protocol برای ارتباط بین مرورگر و سرور وب به‌کار می‌رود و نقش اصلی در انتقال اطلاعات و صفحات وب را برعهده دارد.
  • FTP: این Protocol برای انتقال فایل‌ها بین دستگاه‌ها در شبکه به‌کار می‌رود.
  • DNS: این Protocol برای ترجمه نام دامنه به آدرس IP استفاده می‌شود و درزمینه نام‌گذاری دستگاه‌ها در شبکه نقش مؤثری بازی می‌کند.

دیگر پروتکل‌ها

  • پروتکل‌های امنیتی (SSL/TLS): این پروتکل‌ها برای برقراری ارتباط امن بین دستگاه‌ها و رمزنگاری اطلاعات در ارتباطات استفاده می‌شوند.
  • پروتکل‌های رمزنگاری (SSH): این Protocolها برای برقرای ارتباط امن بین دستگاه‌ها و اجازه ورود از راه دور به سیستم‌ها به‌کار برده می‌شوند.
  • پروتکل‌های ارتباط با دستگاه‌ها (Bluetooth و USB): این پروتکل‌ها برای اتصال و ارتباط با دستگاه‌های جانبی مانند دستگاه‌های بلوتوث و پورت USB استفاده می‌شوند.

ناگفته نماند که علاوه‌بر‌ پروتکل‌های یادشده، پروتکل‌های متنوع دیگری در هر دو دسته‌بندی وجود دارند که نقش مهمی در ارتباطات شبکه و امنیت اطلاعات ایفا می‌کنند.

SSL پروتکل امنیتی برای برقراری ارتباط امن بین دو کامپیوتر است که از رمزگذاری داده‌ها برای جلوگیری از دسترسی غیرمجاز به اطلاعات شخصی کاربران استفاده می‌کند. همه چیز درباره گواهی SSL را در مقاله زیر بخوانید.

SSL چیست؟

مدل OSI؛ راهنمای لایه‌بندی برای شبکه‌های کامپیوتری

برای اینکه بهتر بدانیم Protocol چیست، درک مدل‌ها به ما کمک خواهد کرد. مدل OSI (مخفف Open Systems Interconnection) مدلی مرجع برای طراحی و توصیف ساختار لایه‌ای شبکه‌های کامپیوتری است. این مدل استاندارد معماری شبکه محسوب می‌شود که سازمان بین‌المللی استانداردسازی (ISO) آن را ارائه داده است. مدل OSI شامل هفت لایه است که هر لایه مسئولیت‌های خاص خود را در فرایند ارسال و دریافت داده‌ها بر‌عهده دارد. این لایه‌ها عبارت‌اند از:

  • لایه فیزیکی (Physical Layer): این لایه روی جنبه‌های فیزیکی ارتباط متمرکز است و مسئولیت ارسال و دریافت بیت‌ها را برعهده دارد.
  • لایه دیتا لینک (Data Link Layer): این لایه روی رابطه مستقیم بین دو دستگاه در یک شبکه متمرکز است و مسئولیت ایجاد و مدیریت فریم‌ها را برعهده دارد.
  • لایه شبکه (Network Layer): مسئولیت این لایه روی مسیریابی بسته‌ها در شبکه و مدیریت تجزیه‌و‌تحلیل آدرس‌ها و انتقال بسته‌هاست.
  • لایه حمل‌و‌نقل (Transport Layer): همان‌طور‌که از نامش مشخص است، این لایه ارسال و تضمین تحویل داده‌ها از یک سر به سر دیگر را زیرنظر می‌گیرد و مسئولیت ایجاد و مدیریت ارتباطات پایدار را برعهده دارد.
  • لایه جلسه (Session Layer): این لایه روی برقراری و مدیریت جلسه‌ها بین دو دستگاه متمرکز است و در مدیریت شروع و متوقف‌شدن و سازمان‌دهی جلسه‌ها ایفای نقش می‌کند.
  • لایه ارتباطات (Presentation Layer): تأثیر این لایه روی تبدیل و رمزگشایی داده‌هاست و مسئولیت ارائه داده‌ها در قالب مفهوم برای برنامه‌ها و سرویس‌های بالاتر را برعهده دارد.
  • لایه کاربرد (Application Layer): این لایه روی تعامل کاربر با برنامه‌ها و سرویس‌های شبکه متمرکز است و مسئولیت ارائه خدمات شبکه به کاربران را برعهده دارد.

مدل OSI به‌عنوان مدلی مرجع استفاده می‌شود تا ساختار لایه‌ای شبکه‌ها را توصیف و ارتباط بین لایه‌ها را تعریف کند. این مدل در طراحی و ارتقا و تفسیر شبکه‌های کامپیوتری به‌کار گرفته و به‌عنوان راهنمایی استاندارد برای توسعه و تعامل بین سیستم‌های مختلف در شبکه‌ها شناخته می‌شود.

مدل OSI چیست؟
تشریح لایه‌های OSI در شبکه‌های کامپیوتری

مدل TCP/IP؛ ساختار اصلی ارتباطات شبکه در عصر اینترنت

مدل TCP/IP (مخفف Transmission Control Protocol/Internet Protocol) مدلی مرجع برای طراحی و پیاده‌سازی شبکه‌های کامپیوتری است. این مدل مجموعه‌ای از قانون‌ها و پروتکل‌ها و استانداردهایی است که برای ارتباط بین دستگاه‌های مختلف در شبکه‌های اینترنت استفاده می‌شود. نکته دیگر اینکه مدل TCP/IP اصول اساسی و روش‌هایی را برای انتقال داده‌ها، تجزیه‌و‌تحلیل بسته‌ها، مدیریت اتصالات و ارسال و دریافت پیام‌ها در شبکه فراهم می‌کند. این مدل شامل دو لایه اصلی است:

  • لایه شبکه (Network Layer): در این لایه، ارتباطات شبکه و مسیریابی بسته‌ها بین شبکه‌های مختلف انجام می‌شود. پروتکل IP (مخفف Internet Protocol) در این لایه است.
  • لایه انتقال (Transport Layer): در این لایه، ارتباطات انتقال داده‌ها بین دستگاه‌های منبع و مقصد صورت می‌گیرد. دو پروتکل مهم در این لایه عبارت‌اند از : یکی TCP و دیگری UDP (مخفف User Datagram Protocol) است. TCP برای ارسال داده‌ها با قابلیت اطمینان و تضمین تحویل استفاده می‌شود؛ در‌حالی‌که UDP برای ارسال داده‌ها بدون نیاز به تأیید تحویل کارایی دارد.

پیاده‌سازی پروتکل‌های شبکه

پیاده‌سازی پروتکل‌های شبکه به‌معنای استفاده از آن‌ها در ارتباطات و اتصالات شبکه است. برای پیاده‌سازی پروتکل شبکه، ابتدا باید پیکربندی و تنظیمات مرتبط را انجام داد و سپس در فرایند ارتباط، از قانون‌ها و فرمت‌های مشخصی استفاده کرد که پروتکل تعیین کرده است.

طی‌کردن این روال به شما کمک می‌کند تا از کاربرد پروتکل بهره‌مند شوید. بعد از اینکه فهمیدیم پروتکل چیست، باید بدانیم که استفاده از پروتکل‌های شبکه نیازمند تعیین چه نقش‌ها و وظیفه‌هایی در هر دستگاه در شبکه است. همچنین، برای استفاده صحیح از پروتکل‌ها باید پارامترها و تنظیمات مرتبط را در دستگاه‌های مختلف تنظیم و با‌توجه‌به نیازهای خاص شبکه اقدام کرد.

ناگفته نماند که پیاده‌سازی پروتکل‌های شبکه نیازمند توجه به مسائل امنیتی و حفاظت از اطلاعات است. برای این منظور، استفاده از پروتکل‌های امنیتی مانند SSL/TLS برای رمزنگاری ارتباطات و SSH برای ایجاد ارتباط امن با دستگاه‌ها، بسیار اهمیت دارد.
به‌طور‌خلاصه، پیاده‌سازی پروتکل‌های شبکه نیازمند تنظیمات، تعیین نقش و وظایف دستگاه‌ها، استفاده از قانون‌ها و فرمت‌های مشخص و رعایت اصول امنیتی است. این عوامل مهم بر ایجاد ارتباطات مطمئن و کارآمد در شبکه‌ها، تأثیر بسزایی می‌گذارند.

برای آشنایی با تفاوت بین FTP و SFTP و مزایای انتخاب هرکدام از آن‌ها برای انتقال فایل مقاله زیر را بخوانید.

تفاوت بین FTP و SFTP چیست؟

مثال‌هایی از کاربرد پروتکل

در‌ادامه مقاله، مثال‌هایی از کاربرد پروتکل‌ها را ذکر می‌کنیم که نشان می‌دهند چگونه این پروتکل‌ها در ارتباطات و اتصالات شبکه استفاده می‌شوند:

  • استفاده از پروتکل HTTP در ارتباطات وب: پروتکل HTTP (مخفف Hypertext Transfer Protocol) در ارتباطات وب استفاده می‌شود. با استفاده از HTTP، کاربران می‌توانند به صفحه‌های وب دسترسی پیدا کنند، فرم‌ها را پر کنند، فایل‌ها را بارگیری کنند و… .
  • انتقال فایل با استفاده از پروتکل FTP: پروتکل FTP (مخفف File Transfer Protocol) برای انتقال فایل‌ها بین سیستم‌ها در شبکه استفاده می‌شود. این پروتکل امکان انتقال فایل‌ها به‌صورت دوطرفه و با استفاده از فرمان‌های خاص را فراهم خواهد کرد.
  • نام‌گذاری سیستم‌ها با استفاده از پروتکل DNS: پروتکل DNS (مخفف Domain Name System) برای نام‌گذاری و ترجمه نام‌های دامنه به آدرس‌های آی‌پی استفاده می‌شود. این پروتکل با کمک سرورهای DNS، امکان دسترسی به وب‌سایت‌ها با استفاده از نام‌های دامنه را فراهم می‌کند.
  • مدیریت ارسال و دریافت ایمیل با استفاده از پروتکل SMTP و POP/IMAP: پروتکل SMTP (مخفف Simple Mail Transfer Protocol) برای ارسال ایمیل‌ها بین سرورها و پروتکل POP (مخفف Post Office Protocol) و IMAP (مخفف Internet Message Access Protocol) برای دریافت ایمیل‌ها به‌وسیله کاربران استفاده می‌شوند.

این مثال‌ها، تنها برخی از کاربردهای پروتکل‌ها در شبکه‌ها هستند. هر پروتکل معمولاً برای وظیفه‌ای خاص طراحی شده است و در صنایع مختلف مانند ارتباطات اینترنت و اتصالات بی‌سیم و اتصالات شبکه داخلی سازمان‌ها استفاده می‌شود.

پروتکل SMTP چیست
SMTP چیست و چطور عمل می‌کند؟

آسیب‌پذیری‌های پروتکل‌ها

آسیب‌پذیری‌های پروتکل‌ها به مشکلات امنیتی و ضعف‌هایی اشاره می‌کند که شاید در پروتکل‌های شبکه وجود داشته باشند. این آسیب‌پذیری‌ها می‌توانند باعث نقض حریم خصوصی، نفوذ به سیستم، دسترسی غیرمجاز، ردیابی اطلاعات، حمله‌های نفوذ و سایر تهدیدهای امنیتی شوند.

به‌عنوان مثال، آسیب‌پذیری‌های پروتکل ممکن است شامل ضعف‌های امنیتی در فرمت‌های داده، تأمین‌نشدن صحت و سلامت داده‌ها، آسیب‌پذیری‌ها در طراحی و پیاده‌سازی پروتکل، آسیب‌پذیری در پردازش مجدد و ارتباطات نامعتبر و در‌نهایت آسیب‌پذیری در فرایندهای احراز هویت و رمزنگاری باشد.

افراد یا گروه‌های خراب‌کار از آسیب‌پذیری‌های پروتکل‌ها ممکن است برای حمله‌های سایبری و نفوذ به سیستم‌ها و شبکه‌ها سوءاستفاده کنند. برای کاهش آسیب‌پذیری‌ها، معمولاً پچ‌ها و به‌روزرسانی‌های امنیتی ارائه می‌شوند تا ضعف‌های پروتکل و مشکلات امنیتی برطرف شوند.

به‌منظور حفاظت از شبکه‌ها و اطلاعات، باید بدانید که Protocol چیست و آسیب‌پذیری‌های پروتکل‌ها بیشتر از کدام نواحی هستند. استفاده از روش‌های رمزنگاری قوی، استفاده صحیح از پروتکل‌ها، اِعمال سیاست‌ها و مکانیزم‌های امنیتی، آموزش و آگاهی کاربران و اجرای مناسب روش‌های مدیریت امنیت، به کاهش آسیب‌پذیری‌های پروتکل‌ها کمک می‌کند.

آینده پروتکل‌ها

در آینده، ممکن است تکامل و نیازهای جدیدی در حوزه ارتباطات به‌وجود آید که نیازمند توسعه و بهبود پروتکل‌های شبکه باشد. این نیازها شامل افزایش سرعت و عملکرد، بهبود امنیت و حفظ حریم خصوصی، سازگاری با فناوری‌های جدید، پشتیبانی از دستگاه‌های هوشمند و اینترنت اشیاء، افزایش پهنای باند و مقیاس‌پذیری و سایر نیازهای مربوط به شبکه‌های آینده می‌شود.

همچنین، روند استانداردسازی و توسعه پروتکل‌های جدید ادامه خواهد یافت. سازمان‌ها و گروه‌های تخصصی در حوزه شبکه و ارتباطات برای تعریف و توسعه پروتکل‌های جدید و بهبود استانداردهای موجود و ارائه راهکارهای بهتر در حوزه ارتباطات فعالیت می‌کنند. هدف این فعالیت‌ها آن است تا با تطابق با نیازهای جدید و تحولات صنعتی، شبکه‌ها را بهبود بخشند و به ارتباطات بیشتر و بهتر در آینده کمک کنند.

برای آشنایی با عملکرد و تفاوت‌های مهم بین پروتکل http و https مقاله زیر را بخوانید.

تفاوت http و https چیست؟

پروتکل‌ها را کدام گروه یا سازمانی تعریف و منتشر می‌کند؟

تا این‌جای مطلب گفتیم که پروتکل چیست و چه کاربردی دارد و با کدام آسیب‌پذیری‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کند. در‌ادامه، بهتر است بدانیم که کدام سازمان‌ها و گروه‌ها و استانداردسازهای مختلف در حوزه شبکه و ارتباطات پروتکل‌ها را منتشر و تعریف می‌کنند. برخی از سازمان‌ها و گروه‌های معروف فعال در این حوزه عبارت‌اند از:

  • سازمان بین‌المللی استانداردها (ISO): به‌عنوان سازمان بین‌المللی در حوزه استانداردها فعالیت و برخی از پروتکل‌های شبکه و ارتباطات را تعریف می‌کند.
  • سازمان مهندسان برق و الکترونیک آمریکا (IEEE): سازمانی حرفه‌ای است که به استانداردهای مهندسی برق و الکترونیک می‌پردازد و برخی از پروتکل‌های شبکه را تعریف می‌کند.
  • انجمن اینترنت (IETF): گروهی است که در حوزه توسعه استانداردها و پروتکل‌های اینترنت، ازجمله پروتکل‌های TCP/IP فعالیت می‌کند.
  • سازمان بین‌المللی تلفن‌همراه (ITU): به‌عنوان سازمانی بین‌المللی در حوزه ارتباطات تلفنی و مخابرات فعالیت و برخی از پروتکل‌های مرتبط با شبکه‌های تلفن همراه را تعریف می‌کند.

شایان ذکر است که بسیاری از شرکت‌ها و سازمان‌های فناوری نیز پروتکل‌های خاص خود را تعریف و منتشر می‌کنند. برای مثال، مایکروسافت، آپاچی، سیسکو و بسیاری دیگر از شرکت‌ها در حوزه شبکه و ارتباطات پروتکل‌های خاصی را به‌کار می‌برند و آن‌ها را منتشر می‌کنند.

اصطلاح مجموعه پروتکل (Protocol Suite) به چه معناست؟

اصطلاح مجموعه پروتکل (Protocol Suite) به مجموعه‌ای از پروتکل‌های مرتبط و مکمل اشاره می‌کند که در‌کنار یکدیگر استفاده می‌شوند تا امکان ارتباط و ارسال اطلاعات در شبکه‌ها را فراهم کنند.

مجموعه پروتکل‌ها عموماً ترکیبی از پروتکل‌های مختلف است که هر‌کدام نقش و وظیفه‌ای خاص در فرایند ارتباط و تبادل اطلاعات را برعهده دارند. مثالی از مجموعه پروتکل، مدل TCP/IP است که شامل پروتکل‌های TCP ،IP ،HTTP ،FTP ،DNS و بسیاری دیگر است. اگر پیاده‌سازی این پروتکل‌ها به‌صورت نرم‌افزاری باشد، به آن Protocol Stack گفته می‌شود.

پروتکل tcp/ip چیست؟
مدل TCP/IP چیست و چه تفاوتی با مدل OSI دارد؟

مدل OSI با مدل TCP/IP چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی دارد؟

همان‌طور‌که گفتیم، برای درک اینکه پروتکل چیست، به بررسی جوانب مختلف آن نیاز داریم. مدل OSI و مدل TCP/IP هر دو مدل‌های مرتبط با شبکه هستند؛ اما تفاوت‌ها و شباهت‌هایی نیز بین آن‌ها وجود دارد که در‌ادامه به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنیم.

شباهت مدل OSI و مدل TCP/IP

  • هر دو مدل به تقسیم‌کردن وظایف فرایند ارتباطات به لایه‌های مجزا می‌پردازند.
  • هر دو مدل OSI و TCP/IP برای توصیف فرایند ارتباطات شبکه استفاده می‌شوند.
  • هر دو مدل تا حدی به‌شکل سلسله‌مراتبی عمل می‌کنند؛ یعنی هر لایه برای عملکرد خود به لایه پایینی وابستگی دارد.

تفاوت‌های مدل OSI و مدل TCP/IP

  • مدل OSI دقیق‌تر و کامل‌تر، اما مدل TCP/IP ساده‌تر و مستقیم‌تر است.
  • مدل OSI هفت لایه دارد؛ در‌حالی‌که مدل TCP/IP از چهار لایه تشکیل شده است.
  • لایه‌های مدل OSI به‌صورت مجزا عمل می‌کنند؛ ولی لایه‌های مدل TCP/IP برخی وظایف را به‌صورت ترکیبی انجام می‌دهند.
  • مدل OSI بیشتر در حوزه تئوری است و در اکثر شبکه‌ها به‌صورت کامل پیاده‌سازی نمی‌شود؛ اما مدل TCP/IP به‌عنوان مدل عملی برای شبکه‌های مبتنی‌بر اینترنت استفاده می‌شود.

روی‌هم‌رفته، هر دو مدل OSI و TCP/IP به‌عنوان روش‌های استاندارد برای توصیف و طراحی شبکه‌ها استفاده می‌شوند و هرکدام مزایا و محدودیت‌های خود را دارند.

پروتکل‌های SSL و TLS چه تفاوتی با هم دارند و کدام‌یک بهتر است؟ در مقاله زیر بخوانید.

تفاوت SSL و TLS چیست؟

جمع‌بندی

در این مقاله از بلاگ پارس پک، به پرسش «Protocol چیست؟» پاسخ و توضیح دادیم که پروتکل‌ها نقش بسیار مهمی در ارتباطات و اتصالات شبکه ایفا می‌کنند. پروتکل‌ها به‌عنوان قاعده‌ها و استانداردهایی عمل و تعیین می‌کنند که چگونه داده‌ها بین دستگاه‌ها در شبکه ارسال و دریافت شوند.

در این مطلب، با مدل‌هایی همچون OSI و TCP/IP آشنا شدید که برای توصیف و سازمان‌دهی پروتکل‌ها به‌کار می‌روند. مدل OSI شامل هفت لایه است که هر لایه وظایف خاص خود را دارد؛ در‌حالی‌که مدل TCP/IP از چهار لایه تشکیل شده است و بیشتر در اینترنت استفاده می‌شود.

افزون‌براین، توضیح دادیم که پروتکل‌ها انواع مختلف دارند و برای مقاصد متنوعی استفاده می‌شوند. نمونه‌هایی از پروتکل‌های شبکه شامل TCP/IP ،HTTP ،FTP و DNS است. همچنین، پروتکل‌های دیگری نیز وجود دارند که به امنیت و رمزنگاری و ارتباط با دستگاه‌ها مرتبط می‌شوند.

در آینده و با توسعه و نیازهای جدید در ارتباطات، احتمالاً تکامل و توسعه پروتکل‌ها را شاهد خواهیم بود. استانداردسازی و تحولات در‌زمینه‌ توسعه پروتکل‌های جدید، نقش مهمی در این بخش ایفا خواهند کرد. در‌نتیجه، درک و آشنایی بهتر با مفهوم و کاربردهای پروتکل‌ها در ارتباطات و اتصالات شبکه اهمیت فراوانی دارد و به ما کمک می‌کند تا بهبود و بهینه‌سازی عملکرد شبکه‌ها را در دست بگیریم.

سؤالات متداول

۱. پروتکل‌های معروف اینترنت ‌کدام‌اند؟

HTTP (پروتکل انتقال اَبَرمتن) و TCP/IP (پروتکل کنترل انتقال/پروتکل اینترنت) و DNS (سیستم نام دامنه) نمونه‌هایی از پروتکل‌های معروف در اینترنت هستند.

۲. پروتکل HTTP چیست؟

پروتکلی Stateless برای ارتباط بین سرور و کلاینت در شبکه است.

۳. پروتکل HTTPS چیست؟

حرف S در این پروتکل به Secure اشاره می‌کند و به‌منظور برقراری ارتباط رمزنگاری‌شده برای ارتباط ایمن از‌طریق شبکه کامپیوتر کاربرد دارد.

۴. پروتکل‌های شبکه چه کاربردهایی دارند؟

پروتکل‌های شبکه برای مدیریت و کنترل ارتباطات شبکه، راهنمایی انتقال داده‌ها، امنیت ارتباطات و هماهنگی عملکرد سیستم‌ها استفاده می‌شوند.

منابع:techtarget.com

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


ارسال دیدگاه در وبلاگ پارس‌پک را مطالعه کرده و آن‌ها را می‌پذیرم.

مقالات مرتبط این مطلب را از دست ندهید

با خدمات ابری پارس پک آشنا شوید

اولین ارائه‌دهنده خدمات رایانش ابری در ایران هستیم