مقایسه پیام‌رسان‌های سازمانی Mattermost ،Rocket.Chat و Matrix

در سال‌های اخیر، پیام‌رسان‌های سازمانی به یکی از اجزای حیاتی زیرساخت ارتباطی شرکت‌ها تبدیل شده‌اند، به‌طوری‌که حالا دیگر نقش آن‌ها بسیار بیشتر از یک ابزار چت ساده است. بر اساس داده‌های منتشر شده توسط Statista، حدود ۹۰ درصد از سازمان‌ها از اپلیکیشن‌های پیام‌رسان به‌عنوان پلتفرم داخلی و حتی خارجی خود استفاده می‌کنند. همچنین گزارش‌ها نشان می‌دهد که سازمان‌های بسیاری هم وجود دارند که ترجیح می‌دهند از پلتفرم‌های متن‌باز برای ارتباطات خود استفاده کنند. در این مقاله از بخش اخبار فناوری در بلاگ پارس‌پک به مقایسه Rocket.Chat، Mattermost و Matrix به‌عنوان سه پلتفرم محبوب پیام‌رسان می‌پردازیم و مزایا و محدودیت‌های هر یک از آن‌ها را نیز بررسی می‌کنیم.

Rocket.Chat چیست؟

Rocket.Chat یک پلتفرم متن‌باز (Open Source) است که با هدف ایجاد ارتباطی امن برای تیم‌ها و سازمان‌های مختلف توسعه داده شده‌است. این پلتفرم امکان گفتگوی متنی، تماس صوتی و تصویری، ایجاد کانال‌های عمومی و خصوصی، اشتراک‌گذاری فایل و مدیریت کاربران را در یک محیط یکپارچه فراهم می‌کند.
یکی از مهم‌ترین مزیت‌های Rocket.Chat، انعطاف‌پذیری در نحوه استقرار آن است؛ به‌طوری‌که می‌توان این پلتفرم را روی سرور اختصاصی سازمان (On-Premise) یا در قالب سرویس ابری راه‌اندازی کرد. این قابلیت، در کنار پشتیبانی از احراز هویت پیشرفته، کنترل سطح دسترسی کاربران، رمزنگاری ارتباطات و امکان توسعه از طریق پلاگین‌ها و API، باعث شده Rocket.Chat به گزینه‌ای مناسب برای تیم‌های فنی، شرکت‌های فناوری و سازمان‌هایی با الزامات بالای امنیت و حریم خصوصی تبدیل شود.

Mattermost چیست؟

Mattermost یکی دیگر از ابزارهای متن‌باز برای ارتباطات سازمانی است که به‌خصوص برای ارتباط تیم‌های فنی، توسعه نرم‌افزار و همچنین سازمان‌هایی که ساختار عملیاتی پیچیده‌ای دارند، بهینه است. Mattermost با توجه به ویژگی‌های ساختاری‌، به‌عنوان یکی از ابزارهای جایگزین حرفه‌ای برای پیام‌رسان‌های عمومی شناخته می‌شود.
Mattermost به دلیل معماری ماژولار و ادغام عمیق با ابزارهای DevOps، CI/CD و سیستم‌های مدیریت پروژه، بیشتر از یک پیام‌رسان ساده عمل می‌کند. پشتیبانی از میزبانی داخلی، کنترل کامل داده‌ها، سیاست‌های دسترسی دقیق و امکان سفارشی‌سازی گسترده، این پلتفرم را به گزینه‌ای ایده‌آل برای شرکت‌هایی تبدیل کرده است که نیازمند هماهنگی لحظه‌ای بین تیم‌ها هستند و از طرف دیگر، ضوابط امنیتی نیز برای آن‌ها اهمیت بالایی دارد.

Matrix چیست؟

Matrix یک پروتکل متن‌باز برای ارتباطات بلادرنگ (Real-Time Communication) است که به‌جای ارائه یک پیام‌رسان متمرکز، یک زیرساخت ارتباطی غیرمتمرکز را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. به زبان ساده، Matrix خودش یک «اپلیکیشن آماده» نیست، بلکه چارچوبی است که امکان ارسال پیام، تماس صوتی و تصویری و همگام‌سازی گفتگوها را بین سرورها و کلاینت‌های مختلف فراهم می‌کند. همین ویژگی باعث شده‌است که Matrix بیشتر در پروژ‌ه‌هایی استفاده شود که انعطاف زیرساخت و همچنین استقلال از یک سرویس‌دهنده خاص اهمیت زیادی داشته باشد.
یکی دیگر از ویژگی‌هایی که در Matrix وجود دارد، قابلیت رمزنگاری سرتاسری و همچنین تعامل با پلتفرم‌های دیگر است. سازمان‌ها می‌توانند سرور Matrix اختصاصی خود را راه‌اندازی کنند و در عین حال، از طریق بریج‌ها با سرویس‌هایی مانند Slack یا IRC نیز ارتباط برقرار کنند. این ساختار، Matrix را به گزینه‌ای مناسب برای تیم‌ها و سازمان‌هایی تبدیل می‌کند که به‌دنبال کنترل کامل روی داده‌ها هستند و ترجیح می‌دهند به‌جای استفاده از یک پیام‌رسان متمرکز، روی یک پروتکل ارتباطی قابل توسعه و آینده‌محور سرمایه‌گذاری کنند.

مقایسه جامع Rocket.Chat، Mattermost و Matrix

انتخاب یک پیام‌رسان سازمانی فقط به امکانات و ظاهر آن محدود نمی‌شود؛ بلکه برای این انتخاب باید فاکتورهای متعدد دیگری مانند ساختار فنی، نیازهای امنیتی، تعداد نفرات تیم و همچنین سطح کنترل داده‌ها را نیز در نظر داشت. در این قسمت مقایسه Rocket.Chat، Mattermost و Matrix انجام شده‌است تا بتوانید همه گزینه‌ها را در یک نگاه با هم مقایسه کنید:

مقایسه از نظر امکانات کلیدی

از نظر امکانات کلیدی، تفاوت اصلی بین این سه پلتفرم، به نوع نگاه آن‌ها به پیام‌رسانی باز می‌گردد. Rocket.Chat و Mattermost به‌عنوان پلتفرم‌های آماده، مجموعه‌ای کامل از قابلیت‌هایی مانند گفت‌وگوی متنی، کانال‌های تیمی، اشتراک فایل، جست‌وجوی پیام‌ها، مدیریت کاربران و در برخی سناریوها تماس صوتی و تصویری را به‌صورت یکپارچه ارائه می‌دهند؛ با این تفاوت که Rocket.Chat بیشتر روی تجربه عمومی پیام‌رسانی تمرکز دارد و Mattermost امکانات خود را عمیق‌تر با نیازهای تیم‌های فنی و گردش‌کارهای سازمانی هماهنگ کرده است.
از طرف دیگر، Matrix به‌عنوان یک پروتکل، امکانات را در سطح زیرساخت تعریف می‌کند و قابلیت‌های نهایی کاملاً به کلاینت و پیاده‌سازی وابسته‌اند؛ بنابراین برای استفاده سریع و آماده، پلتفرم‌ها انتخاب ساده‌تری هستند، اما برای ساخت راهکارهای سفارشی و انعطاف‌پذیر، Matrix ظرفیت فنی بالاتری ارائه می‌دهد.

مقایسه از لحاظ امنیت و حریم خصوصی

یکی دیگر از موارد مقایسه Rocket.Chat، Mattermost و Matrix، بررسی آن‌ها از نظر امنیت و حریم خصوصی کاربران است. هر سه مورد از این نظر رویکرد قابل قبولی دارند اما سطح و مدل امنیت در آن‌ها تا اندازه‌ای متفاوت است.
Rocket.Chat و Mattermost به سازمان‌ها اجازه می‌دهند پیام‌رسان را روی سرور اختصاصی خودشان نصب کنند، به همین دلیل کنترل داده‌ها، مدیریت دسترسی کاربران و سیاست‌های امنیتی کاملاً در اختیار تیم IT قرار می‌گیرد.
در مقابل، Matrix با تکیه بر رمزنگاری سرتاسری و معماری غیرمتمرکز، حریم خصوصی را در سطح پروتکل پیاده‌سازی می‌کند و وابستگی به یک سرور یا ارائه‌دهنده واحد را کاهش می‌دهد؛ به همین دلیل، Matrix برای سناریوهایی که استقلال داده و عدم تمرکز اولویت اصلی است، گزینه‌ای امن‌تر محسوب می‌شود، اما پیاده‌سازی و مدیریت آن نیازمند دانش فنی بیشتری است.

مقایسه از بابت نصب و راه‌اندازی

نکته دیگری که برای مقایسه Rocket.Chat، Mattermost و Matrix باید در نظر داشت، مسئله نصب و راه‌اندازی آن‌ها است. Rocket.Chat معمولاً سریع‌تر و ساده‌تر راه‌اندازی می‌شود و مستندات و ابزارهای آماده‌تری برای نصب روی سرور اختصاصی یا ابری دارد. به همین دلیل برای تیم‌هایی که نیاز دارند تا در کوتاه‌ترین زمان به یک پیام‌رسان قابل استفاده برسند، گزینه مناسبی محسوب می‌شود.
Mattermost نیز امکان نصب On-Premise را فراهم می‌کند، اما به دلیل تمرکز بر محیط‌های سازمانی و یکپارچه‌سازی با ابزارهای فنی، راه‌اندازی آن معمولاً نیازمند تنظیمات دقیق‌تر و دانش فنی بالاتری است.
راه‌اندازی Matrix نیز همان‌طور که در قسمت‌های قبلی توضیح داده شد، مانند نصب یک نرم‌افزار ساده روی سرور نیست. بنابراین برای راه‌اندازی این پروتکل، شامل انتخاب سرور، کلاینت و همچنین پیکربندی اجزای مختلف می‌شود.

مقایسه از لحاظ قابلیت یکپارچه‌سازی و پلاگین‌ها

از نظر یکپارچه‌سازی و توسعه‌پذیری، تفاوت این سه ابزار بیشتر در توانایی آن‌ها برای اتصال به ابزارهای دیگر است.

• Rocket.Chat: دارای مجموعه متنوعی از پلاگین‌ها و یک API کامل است که امکان اتصال به ابزارهایی مانند سیستم‌های مدیریت پروژه، CRM، سرویس‌های ایمیل و ابزارهای اتوماسیون را فراهم می‌کند.
• Mattermost: از API قدرتمند و وب‌هوک‌ها پشتیبانی می‌کند، اما تمرکز آن بیشتر بر یکپارچه‌سازی عمیق با ابزارهای DevOps، CI/CD و سیستم‌های فنی است.
• Matrix: به‌جای پلاگین‌های آماده، انعطاف‌پذیری بالایی در سطح پروتکل ارائه می‌دهد و از طریق بریج‌ها می‌تواند به سرویس‌های مختلف متصل شود؛ این رویکرد امکان توسعه سناریوهای پیچیده را فراهم می‌کند، اما پیاده‌سازی آن معمولاً نیازمند دانش فنی بیشتری نسبت به دو پلتفرم دیگر است.

مقایسه از لحاظ مقایسه عملکرد و مقیاس‌پذیری

مقایسه Rocket.Chat، Mattermost و Matrix از نظر عملکرد و مقیاس‌پذیری نشان می‌دهد که هر سه این ابزارها می‌توانند به‌عنوان راهکار مناسب برای پاسخ‌گویی به نیازهای سازمان مورد استفاده قرار گیرند. با این حال شیوه مدیریت بار و همچنین امکان مقیاس‌پذیری در آن‌ها تفاوت‌های جزئی اما مهمی دارد. در ادامه با جزئیات بیشتر آن‌ها را بررسی می‌کنیم:

• Rocket.Chat: برای تیم‌های کوچک تا متوسط و حتی سازمان‌های در حال رشد عملکرد پایدار و قابل قبولی ارائه می‌دهد و با بهینه‌سازی سرور و منابع می‌تواند کاربران هم‌زمان بیشتری را پشتیبانی کند.
• Mattermost: با تمرکز بر محیط‌های سازمانی بزرگ‌تر طراحی شده و معماری آن به‌گونه‌ای است که در سناریوهای پرترافیک و تیم‌های گسترده، پایداری و کنترل بهتری روی عملکرد سیستم فراهم می‌کند.
• Matrix: به دلیل معماری غیرمتمرکز و توزیع بار بین چند سرور، از نظر مقیاس‌پذیری بالقوه دست بالاتری دارد و می‌تواند برای شبکه‌های بزرگ و توزیع‌شده بسیار مناسب باشد.

مقایسه از نظر مقایسه قیمت و لایسنس

از نظر قیمت و هزینه‌ای که باید برای لایسنس پرداخت کنید نیز تفاوت‌هایی در این سه ابزار وجود دارد. به‌عنوان توضیح بیشتر، Rocket.Chat و Mattermost هر دو نسخه متن‌باز و رایگان برای استفاده پایه ارائه می‌دهند، اما برای دسترسی به امکانات پیشرفته سازمانی، پشتیبانی رسمی و قابلیت‌های مدیریتی گسترده‌تر، پلن‌های تجاری و سازمانی با هزینه مشخص دارند. اما پروتکل Matrix به‌صورت متن‌باز و رایگان در اختیار سازمان‌ها قرار می‌گیرد. تنها هزینه‌ای که برای استفاده از این پروتکل وجود دارد، هزینه‌های مربوط به زیرساخت مانند سرور است.

مزایا و معایب Rocket.Chat

در این قسمت مزایا و معایب ابزار Rocket.Chat به‌صورت خلاصه عنوان شده‌است:

مزایا:

• متن‌باز بودن و امکان بررسی و کنترل کامل کد سورس (منبع)
• قابلیت نصب و میزبانی روی سرور اختصاصی (On-Premise)
• رابط کاربری ساده و آشنا برای کاربران غیرتخصصی
• پشتیبانی از کانال‌های عمومی و خصوصی، گفت‌وگوی گروهی و اشتراک‌گذاری فایل
• امکان یکپارچه‌سازی با ابزارهای مختلف از طریق API و پلاگین‌ها
• مناسب برای تیم‌های کوچک تا سازمان‌های در حال رشد

معایب:

• برخی امکانات پیشرفته فقط در نسخه‌های تجاری در دسترس هستند.
• در مقیاس‌های بسیار بزرگ نیازمند تنظیمات و منابع سروری دقیق‌تر است.
• تجربه تماس صوتی و تصویری ممکن است به اندازه ابزارهای تخصصی قوی نباشد.
• مدیریت و نگهداری نسخه On-Premise نیاز به تیم فنی دارد.

مزایا و معایب Mattermost

در این قسمت و در ادامه مقایسه Rocket.Chat، Mattermost و Matrix، مزایا و معایب Mattermost بررسی شده‌است:

مزایا:

• متن‌باز بودن و امکان کنترل کامل روی داده‌ها و زیرساخت
• تمرکز ویژه بر نیازهای سازمانی و تیم‌های فنی
• یکپارچه‌سازی عمیق با ابزارهای DevOps، CI/CD و سیستم‌های مدیریت پروژه
• پشتیبانی قوی از میزبانی داخلی (On-Premise) و سیاست‌های امنیتی سخت‌گیرانه
• مقیاس‌پذیری مناسب برای تیم‌های متوسط و سازمان‌های بزرگ
• API قدرتمند برای توسعه و سفارشی‌سازی

معایب:

• رابط کاربری آن برای کاربران غیر فنی ممکن است ساده یا جذاب نباشد.
• راه‌اندازی و پیکربندی نسبت به برخی رقبا پیچیده‌تر است.
• بسیاری از قابلیت‌های پیشرفته در پلن‌های سازمانی ارائه می‌شوند.
• برای تیم‌های کوچک یا غیر فنی، ممکن است بیش از حد پیچیده باشد.

مزایا و معایب Matrix

در این قسمت نیز مزایا و معایب Matrix به‌عنوان آخرین ابزاری که می‌توان از آن به‌عنوان ابزار ارتباطات سازمانی استفاده کرد، عنوان شده‌است:

مزایا:

• متن‌باز بودن در سطح پروتکل و عدم وابستگی به یک ارائه‌دهنده خاص
• معماری غیرمتمرکز و امکان توزیع بار بین چند سرور
• پشتیبانی از رمزنگاری سرتاسری و تمرکز بالا بر حریم خصوصی
• انعطاف‌پذیری بالا در انتخاب کلاینت و نحوه پیاده‌سازی
• قابلیت اتصال به پلتفرم‌های دیگر از طریق بریج‌ها
• مناسب برای پروژه‌ها و سازمان‌هایی که امنیت اطلاعات در آن‌ها نقش مهمی دارد.

معایب:

• نداشتن یک پلتفرم آماده و یکپارچه به‌صورت پیش‌فرض
• نیاز به دانش فنی بالاتر برای راه‌اندازی و مدیریت
• تجربه کاربری وابسته به کلاینت انتخابی است و یک‌دست نیست.
• پیاده‌سازی و نگهداری می‌تواند زمان‌بر و پرهزینه‌تر از راهکارهای آماده باشد.

کدام پلتفرم برای چه کسانی مناسب است؟

در انتهای مقایسه Rocket.Chat، Mattermost و Matrix، حتماً باید به این نتیجه برسیم که کدام‌یک از این پلتفرم‌ها برای چه افراد و برای چه نیازهایی مناسب است. نکاتی که در این قسمت عنوان شده‌است به شما کمک می‌کند تا به این نتیجه برسید که کدام‌یک از این ابزارها بیشتر برای نیاز شما مناسب است یا خیر:

Rocket.Chat مناسب چه کسانی است؟

• تیم‌ها و سازمان‌هایی که نیاز به یک پیام‌رسان آماده با امکان استقرار سریع دارند.
• سازمان‌هایی که نیاز دارند تا پیام‌رسان را روی سرور خود نصب کنند اما پیچیدگی فنی بالایی هم نداشته باشد.
• تیم‌های کوچک و متوسط و سازمان‌های در حال رشد.
• کسب‌وکارهایی که امنیت قابل قبولی می‌خواهند اما الزامات سخت‌گیرانه‌ای هم در این خصوص ندارند.
• سازمان‌هایی که تمایل دارند پیام‌رسان سازمانی‌شان رابط کاربری ساده‌ای داشته باشد.

Mattermost مناسب چه کسانی است؟

• سازمان‌های متوسط و بزرگ با داده‌های حساس و ساختار عملیاتی پیچیده.
• تیم‌های فنی، توسعه نرم‌افزار و DevOps که به یکپارچه‌سازی عمیق با ابزارهای کاری نیاز دارند.
• شرکت‌هایی که امنیت، کنترل دسترسی و سیاست‌های سازمانی برایشان اولویت بالایی دارد.
• محیط‌هایی که نیازمند پایداری بالا و مقیاس‌پذیری سازمانی هستند.
• سازمان‌هایی که تیم IT فعال برای مدیریت و نگهداری سیستم دارند.

Matrix مناسب چه کسانی است؟

• سازمان‌ها و پروژه‌هایی که امنیت و حریم خصوصی حداکثری برایشان اولویت اصلی است.
• نهادها یا شرکت‌هایی که نمی‌خواهند به یک ارائه‌دهنده یا پلتفرم متمرکز وابسته باشند.
• ساختارهای توزیع‌شده، بین‌سازمانی یا چندسرویسی.
• تیم‌هایی با توان فنی بالا که قصد دارند یک راهکار ارتباطی سفارشی‌سازی‌شده بسازند.
• سازمان‌هایی که به مالکیت کامل داده و رمزنگاری سرتاسری اهمیت زیادی می‌دهند.

جمع‌بندی

ارتباط بین اعضای یک سازمان، یکی از مهم‌ترین مواردی است که هر سازمان با آن سروکار دارد. حتی شرکت‌هایی که اعضا به‌صورت حضوری کار می‌کنند نیز برای ارتباطات بیشتر، نیاز به پیام‌رسان دارند. اگر چه استفاده از پیام‌رسان‌های تجاری یکی از راهکارهایی است که می‌توان از آن‌ها استفاده کرد، اما مشکلات خاص خودشان را هم دارند. به‌همین دلیل است که ابزارهای متن‌باز محبوبیت بیشتری پیدا کرده‌اند. در این مقاله از بلاگ پارس‌پک، مقایسه Rocket.Chat، Mattermost و Matrix به‌صورت کامل انجام و توضیحات کاملی در مورد مزایا و محدودیت‌های هر کدام ارائه شده‌‌است.

سؤالات متداول

تفاوت اصلی Rocket.Chat، Mattermost و Matrix چیست؟

Rocket.Chat و Mattermost پیام‌رسان‌های سازمانی آماده هستند که به‌صورت مستقیم قابل استفاده‌اند، اما Matrix یک پروتکل ارتباطی غیرمتمرکز است که به‌عنوان زیرساخت برای ساخت پیام‌رسان‌ها و کلاینت‌های مختلف به کار می‌رود.

Rocket.Chat برای چه نوع سازمان‌هایی انتخاب مناسب‌تری است؟

Rocket.Chat برای تیم‌ها و سازمان‌هایی مناسب است که به یک پیام‌رسان سازمانی آماده، قابل نصب روی سرور اختصاصی و با راه‌اندازی نسبتاً ساده نیاز دارند و در عین حال می‌خواهند کنترل داده‌ها را در اختیار خودشان داشته باشند.

Mattermost چه تفاوتی با Rocket.Chat در محیط‌های سازمانی دارد؟

Mattermost بیشتر برای سازمان‌های متوسط و بزرگ و تیم‌های فنی طراحی شده و تمرکز بالاتری روی امنیت سازمانی، کنترل دسترسی و یکپارچه‌سازی با ابزارهای DevOps دارد.

Matrix در چه مواردی گزینه مناسب‌تری نسبت به پلتفرم‌های پیام‌رسان است؟

Matrix زمانی انتخاب بهتری است که حریم خصوصی و امنیت اطلاعات حداکثری، معماری غیرمتمرکز و استقلال کامل از یک سرویس‌دهنده واحد برای سازمان یا پروژه اهمیت بالایی داشته باشد.